ประเด็นธรรม "อวิชชา"

S10E34

Time index

[01:19] เกริ่นนำ

[07:49] เปิดประเด็นเรื่อง "อวิชชา"

[08:30] ความหมายและคำจำกัดความ

[11:21] ระดับของความไม่รู้ แบ่งเป็น "รู้ว่าไม่รู้อะไร" กับ "ไม่รู้ว่าไม่รู้อะไร"

[15:19] ควรรู้ในสิ่งที่ควรรู้ โดยเฉพาะความรู้ที่เป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความรู้พร้อม เพื่อความดับเย็น เพื่อนิพพาน เพื่อสัมโพธิ

[16:44] วิชชา 8 กับ อวิชชา 8

[17:51] 3 รอบของญาณที่ทำให้เกิด 12 อาการทั้งวิชชาและอวิชชา

[21:02] 3 รอบของวิชชา ประกอบด้วย รู้ว่าไม่รู้อะไร, สิ่งที่ไม่รู้นั้นต้องรู้อะไร และรู้ว่าจัดการกับสิ่งที่ไม่รู้ได้หมดหรือยัง

[27:02] ไม่ว่าจะเป็นหลักสูตรการเรียนการสอนใดๆ ก็จะใช้หลักการของ "หาคำถามก่อน จึงจะรู้คำตอบได้"

[31:47] "เพราะอวิชชามีอยู่ อวิชชาจึงมี" เปรียบเสมือนกับการเห็นแต่ก็ไม่เห็น

[34:33] สายแห่งการดับทุกข์ (ปฏิจจสมุปบาทสายดับ)

[39:13] กระบวนการที่ทำให้อวิชชาดับไป

[41:55] เรียนแล้วยิ่งไม่รู้มากขึ้น เพราะสัมผัสสิ่งที่ไม่รู้เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ดูเหมือนไม่มีที่สิ้นสุด เพราะเป็นความรู้ที่ไม่เป็นไปเพื่อความหน่ายคลายกำหนัด เพื่อความดับไม่เหลือของทุกข์ เพื่อสัมโพธิ

[45:24] เหตุปัจจัยที่ทำให้เกิดปัญญา

[46:17] ศรัทธาและปัญญาเป็นของเนื่องกัน ต้องอาศัยกันและกันจึงจะเกิดขึ้น

[52:24] เมื่อมีศรัทธาอย่างลงมั่นไม่หวั่นไหวในการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ควบคู่ไปกับปัญญาที่เกิดจากการปฏิบัติตามคำสอนของพระพุทธเจ้า จึงจะสามารถเอาชนะอวิชชาได้

อวิชชา หมายถึง ความไม่รู้แจ้ง ความไม่รู้ตามความเป็นจริงของสิ่งต่างๆ โดยถูกต้องแจ่มแจ้ง สามารถอนุมานได้ว่าเป็นความไม่รู้ในอริยสัจสี่นั่นเอง อันประกอบด้วย

  1. ไม่รู้ในทุกข์
  2. ไม่รู้ในเหตุเกิดทุกข์
  3. ไม่รู้ในความดับทุกข์
  4. ไม่รู้ในข้อปฏิบัติสำหรับดับทุกข์
  5. ไม่รู้ในส่วนอดีต
  6. ไม่รู้ในส่วนอนาคต
  7. ไม่รู้ทั้งในส่วนอดีต ทั้งในส่วนอนาคต
  8. ไม่รู้ใน"ปฏิจจสมุปบาท" ซึ่งก็คือ ธรรมทั้งหลายที่อาศัยกันและกันจึงเกิดมีขึ้นตามหลักอิทัปปัจจยตา

"เพราะอวิชชาดับ อวิชชาจึงดับ" เป็นกระบวนการซึ่งรวมลงที่มรรคแปดนั่นเอง ทำให้เกิดสัมมาญาณะและสัมมาวิมุตติในที่สุด โดยสามารถอธิบายรายละเอียดของกระบวนการเกิดได้ดังนี้

  • เริ่มจากการมีสัมมาทิฏฐิที่ถูกต้อง  จะทำให้กาย วาจา และอาชีวะบริสุทธิ์
  • เมื่อกาย วาจา และอาชีวะบริสุทธิ์ จะทำให้เกิดความเพียร
  • ความเพียร จะทำให้เกิดสติ
  • สติ จะทำให้เกิดสมาธิ
  • สมาธิ จะทำให้เกิดญาณ(ความรู้)
  • ญาณ(ความรู้) จะทำให้วิชชาเกิด
  • เมื่อวิชชาเกิด จะทำให้อวิชชาดับลงได้

ความรู้บางอย่างต่อให้ง่ายหรือยาก แต่อาจจะไม่ถูกต้องหรือไม่มีประโยชน์ ไม่ได้เป็นไปเพื่อสัมโพธิ ก็ไม่จำเป็นต้องรู้ก็ได้ ดังนั้นเราควรรู้ในสิ่งที่ควรรู้ โดยเฉพาะความรู้ที่เป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความรู้พร้อม เพื่อสัมโพธิญาณ เพื่อความดับเย็น และเพื่อพระนิพพาน 

64
1
นาทีในการอ่าน