วิธีจัดการกับโลกธรรม

รายการ "ธรรมะรับอรุณ Live" โดย พระอาจารย์มหาไพบูลย์ อภิปุณฺโณ จากวัดป่าดอนหายโศก อ.หนองหาน จ.อุดรธานี
ร่วมดำเนินรายการโดย คุณ เตือนใจ สินธุวณิก ออกอากาศทาง Facebook "Puredhamma.com" วันที่ 09 พ.ย.2561 เวลา 20.00 น. ออกอากาศทาง FM92.5 ในวันที่ 11 พ.ย.2561 เวลา 05.00 น.
  • ความหมายของคำว่า “โลกธรรมแปด”
  • วิธีจัดการกับโลกธรรม เพื่อถึงซึ่งความพ้นทุกข์

บทคัดย่อ

 

“โลกธรรม” มีความหมาย 2 นัยยะดังนี้

  • นัยยะที่ 1 หมายถึง ธรรมที่เกิดขึ้นคู่กับโลก
  • นัยยะที่ 2 หมายถึง สิ่งต่างๆที่สามารถรับรู้ได้ผ่านทางตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ ได้อย่างถูกต้องตามหน้าที่การรับรู้และช่องทางนั้นๆ ซึ่งอินทรีย์ทั้งห้ามีใจเป็นที่แล่นไปสู่ และเมื่อใจรับรู้แล้วก็จะสามารถแปลงสารนั้นเป็นความหมายรู้(สัญญา) 4 คู่ 8 อย่าง หรือที่เรียกว่า “โลกธรรมแปด” ดังนี้
    1. มีลาภ     เสื่อมลาภ
    2. มียศ     เสื่อมยศ
    3. สรรเสริญ     นินทา
    4. สุข     ทุกข์

 

ทั้งนี้สามารถแบ่งคนในโลกนี้ได้เป็น 2 กลุ่มคือ

  • ปุถุชน มีความยินดีและสุขไปตามในลาภ ยศ สรรเสริญ และสุข แต่ยินร้ายและทุกข์ไปตามกับความเสื่อมลาภ เสื่อมยศ นินทาและทุกข์ เพราะไม่พิจารณาเห็นตามที่เป็นจริง ไม่เห็นความไม่เที่ยงในลาภ ยศ สรรเสริญ และสุขเหล่านั้น จึงมีความกำหนัด ยินดี พอใจครอบงำจิต มีอาการขึ้นๆลงๆไปตามกระแสของโลกธรรม ยังไม่สามารถหลุดพ้นจากทุกข์ได้ เช่น ความเกิด ความแก่ ความตาย ความโศก ความร่ำไรรำพัน ความทุกข์กาย ความทุกข์ใจ ความคับแค้นใจทั้งหลาย เป็นต้น
  • อริยบุคคล ไม่ยินดีในการได้มาแห่งสุขเวทนาหรือไม่ยินร้ายในความเสื่อมไปของทุกขเวทนาด้วย ซึ่งเกิดจากการเห็นด้วยปัญญาที่ประจักษ์ชัดตามที่เป็นจริงว่า ลาภ ยศ สรรเสริญและสุข มีความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนไปเป็นธรรมดาตั้งแต่จุดที่เกิดขึ้นแล้ว จึงทำให้ลาภ ยศ สรรเสริญ และสุขนั้นไม่สามารถครอบงำจิตผู้นั้นได้ เช่นเดียวกับความเสื่อมลาภ เสื่อมยศ นินทาและทุกข์เหล่านั้นก็จะไม่ครอบงำจิตผู้นั้นเหมือนกัน เพราะเห็นว่าความเสื่อมลาภ เสื่อมยศ นินทาและทุกข์ก็มีความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนไปเป็นธรรมดาเฉกเช่นเดียวกัน

 

การระลึกได้ถึงความไม่เที่ยง เป็นทุกข์ มีความแปรปรวนไปเป็นธรรมดาของโลกธรรมแปดตั้งแต่จุดที่เกิดขึ้นแล้วนั้น ระลึกถึงหลักธรรมต่างๆ แยกแยะได้ว่าสิ่งใดดีสิ่งใดชั่ว ถือว่ามีทั้งสัมมาทิฏฐิ สัมมาสติ และสัมมาวายามะด้วย และเราควรมีสติที่ตั้งไว้ด้วยปัญญาอย่างแจ่มแจ้ง

ต้องละตัณหาหรือความทะยานอยากในโลกธรรม เพราะถือว่าเราติดกับดักของมารทันที ด้วยการสร้างเหตุแห่งทุกข์ให้เกิดขึ้น

พระสูตร / เรื่องที่เกี่ยวข้อง

ฟัง "ความสุขที่เหนือกว่าสุขทั้งปวง" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2561

ฟัง "หากยึดติดในโลกธรรมแปด" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2561

ฟัง "อริยสัจสี่ (ตอนที่ 2) : การประยุกต์ใช้อริยสัจสี่ในชีวิตจริง" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2560

ฟัง "มงคลชีวิต" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2560

ฟัง "สากัจฉาธรรม-ความเกี่ยวเนื่องกันของผัสสะ ขันติ การเก็บกด และโลกธรรมแปด" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2558

ฟัง "สากัจฉาธรรม-สุขและทุกข์ในโลกธรรมแปด" ออกอากาศทาง FM106 เมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2558