การฝึกสมาธิภาวนา

S07E03
  • สมาธิคืออะไร และรายละเอียดขั้นตอนของการเกิดสมาธิ
  • ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนบางประการเกี่ยวกับสมาธิ
  • ผลและอานิสงส์จากการฝึกสมาธิ
  • วิธีการฝึกทำสมาธิ และวิธีการนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

"สมาธิ" คือ ความที่จิตเป็นอารมณ์อันเดียว ซึ่งมีส่วนผสมเป็นบริขารทั้ง 7 อย่างที่เข้ากันอันได้แก่ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ แวดล้อมจิตที่เป็นหนึ่งจนกลายเป็น “สัมมาสมาธิ” โดยสามารถแจกแจงขั้นตอนอย่างละเอียดได้ดังนี้

  1. ทำให้การกระทำทางกาย (สัมมากัมมันตะ) วาจา (สัมมาวาจา) และใจ (สัมมาสังกัปปะ) เป็นหนึ่งเดียว ไม่แตกกัน
  2. รวมถึงส่งผลให้การดำเนินกิจกรรมในชีวิตประจำวัน (สัมมาอาชีวะ) เป็นไปได้ด้วยดี
  3. มีความเพียร (สัมมาวายะ) และสติไปในทุกๆส่วน
  4. และทั้งหมดทั้งสิ้นถูกนำด้วยสัมมาทิฏฐิ
  5. เมื่อรวมกัน เข้ากันเป็นอันหนึ่งอันเดียว จึงกลายเป็นสัมมาสมาธิ

คนเรามักจะมีความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับสมาธิ คือ

  • ต้องนั่งหลับตาและปฏิบัติเป็นรูปแบบ ซึ่งสมาธิสามารถเกิดขึ้นได้ในทุกกิจกรรมในชีวิตประจำวันของเรา
  • ต้องไม่คิดอะไรเลย แท้จริงแล้วแค่ไม่คิดในทางกาม พยาบาท เบียดเบียนก็ถือว่าเป็นสมาธิแล้ว
  • บางครั้งกลัว ไม่กล้าทำ พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนว่า สมาธิเป็นความสุขที่เกิดจากในภายในเป็นสิ่งที่ไม่ควรกลัว ควรทำให้มาก ควรทำให้เจริญ

ผลและอานิสงส์จากการฝึกสมาธิ ได้แก่

  • สามารถนำพลังงานของสมาธิมาใช้แก้ปัญหาต่างๆที่ในการดำเนินชีวิตประจำวันได้
  • เป็นความสุขในภายใน เป็นความสุขที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ละเอียดกว่า และเหนือกว่าความสุขทางกาม
  • เป็นไปเพื่อความรู้ยิ่ง ความรู้พร้อม และนิพพานได้

วิธีการฝึกทำสมาธิ สามารถแจกแจงรายละเอียดได้ดังต่อไปนี้

  1. หากจิตมีอารมณ์อันเดียว สามารถทำสมาธิได้เลยไม่จำกัดด้วยรูปแบบ สถานที่ เวลา กิจกรรม และสถานกาณ์ที่เกิดขึ้น
  2. เป็นการฝึกทำทางกาย วาจา และใจ ด้วยการควบคุมโดยสติ “มีสติเป็นอธิบดี”
  3. ยืน เดิน นั่ง หรือนอน แล้วมีความรู้ตัวทั่วพร้อมหรือสัมปชัญญะไปในอิริยาบถต่างๆ เป็นสมาธิภาวนาเพื่อให้มีสติสัมปชัญญะ
  4. สมาธิเป็นเรื่องของทักษะ ต้องฝึกทำเรื่อยๆ บ่อยๆ อย่างสม่ำเสมอจึงจะได้ผล ซึ่งเป็นเรื่องการพัฒนาหรือ “ภาวิตา”

การมุ่งไปสู่ “สัมมาสมาธิ” ต้องเริ่มจากสติ ใช้ธรรมะของพระพุทธเจ้าซึ่งเป็นไปเพื่อความหลุดพ้นของสัตว์ทั้งหลายนั่นคือ สติปัฏฐานสี่ ซึ่งอยู่ที่เราระลึกได้ ระลึกถึงสิ่งที่ทำจำคำที่พูดแล้วแม้นนานได้ โดยใช้เครื่องมือจากหลักของอนุสสติสิบอย่าง เมื่อทำอยู่อย่างต่อเนื่องแน่นอน จะทำให้เกิดผลและอานิสงค์ขึ้นอย่างแน่นอน

“เข้าสู่เสนาอันสงัด ตั้งกายตรง ดำรงสติเฉพาะหน้า

50
1
นาทีในการอ่าน