เห็นความต่างด้วยปัญญา

  • ความหมายของคำว่า “ความสลดสังเวช” และ “ความเสียใจ” แตกต่างกันอย่างไร
  • ความหมายของคำว่า “ความรัก ความคิดถึง” และ “ความกังวล ความเครียด” แตกต่างกันอย่างไร
  • ความหมายของคำว่า “อุเบกขา” และ “การไม่สนใจ” แตกต่างกันอย่างไร

 

ศาสนาพุทธเป็นศาสนาแห่งปัญญา เราควรจะเริ่มต้นปีใหม่ปีนี้ด้วยปัญญา ความรัดกุม ความรอบคอบ ตั้งใจทำให้ดียิ่งๆ ขึ้นไป เพ่งจิต พิจารณาฟังให้ดี ทำให้เกิดความก้าวหน้า ความงอกงามในธรรมะวินัยนี้ ทั้งนี้ยังมีชุดคำศัพท์ที่บางท่านอาจจะเข้าใจความหมายคลาดเคลื่อนกันอยู่ จึงควรจะพิจารณาและแยกแยะให้ถ่องแท้ ดังนี้

 

  • “ความสลดสังเวช” และ “ความเสียใจ”

    ความสลดสังเวช เป็นมรรค เป็นความดี ต้องทำให้มาก ทำให้เกิดศรัทธาเพื่อสร้างกุศลและทำความดียิ่งๆขึ้นไป แต่ความเสียใจ เป็นทุกข์ที่เกิดจากการยึดถือในสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่รักและเคารพ ซึ่งเหตุที่ทำให้เกิดทุกข์ก็คือตัณหานั่นเอง ต้องละให้เร็ว ถ้าเรามีความอดทน สามารถรวบรวมสติ สัมปชัญญะขึ้นมาได้ จะทำให้เกิดความสลดสังเวชขึ้น จะเห็นว่าความสลดสังเวชและสติเป็นสิ่งที่เกื้อหนุนกันและกันให้เกิดขึ้นได้

  • “ความรัก ความคิดถึง” และ “ความกังวล ความเครียด”

    ความรักคือเมตตา ความคิดถึงคือสติ ไม่เหมือนกับความกังวล ความเครียด ซึ่งเจือด้วยกาม กล่าวคือ มีความคาดหวัง ปรุงแต่ง ทำให้ยึดติด เพราะตัณหาทำให้เกิดทุกข์ เป็นอกุศลธรรมที่เราควรละให้ได้

  • “อุเบกขา” และ “การไม่สนใจ”

    อุเบกขา คือการวางเฉยอย่างมีสติ ระลึกรู้ เพ่งเฉพาะซึ่งจิตที่ตั้งมั่นเป็นอย่างดี แต่ความไม่รู้ ไม่สนใจ ซึ่งถูกครอบคลุม ห่อหุ้มด้วยอำนาจโมหะอย่างมาก ไม่มีสติ ไม่รับรู้ ไม่แยแสกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น