คำพุทธ-จูฬกัมมวิภังคสูตร

“สัตว์ทั้งหลายมีกรรมเป็นของตัวเอง เป็นทายาทแห่งกรรม มีกรรมเป็นกำเนิด มีกรรมเป็นเผ่าพันธุ์ มีกรรมเป็นที่พึ่งอาศัย กรรมย่อมจำแนกสัตว์ให้เลว หรือประณีตได้”

พระพุทธเจ้าขณะประทับอยู่ ณ พระเชตวัน ทรงแสดง "จูฬกัมมวิภังคสูตร" ตอบปัญหาแก่สุภมานพ โตเทยบุตร  ว่าด้วยเรื่องอะไรเป็นเหตุเป็นปัจจัยที่ทำให้มนุษย์ทั้งหลาย มีอายุสั้น มีอายยุยืน มีโรคมาก มีโรคน้อย มีผิวพรรณทราม มีผิวพรรณประณีต มีศักดาน้อย มีศักดามาก มีโภคะน้อย มีโภคะมาก เกิดในสกุลต่ำ เกิดในสกุลสูง เป็นคนไร้ปัญญา หรือมีปัญญา ทรงแสดงธรรมโดยย่อและโดยละเอียด ดังนี้

1. เหตุที่ทำให้อายุสั้น เพราะฆ่าสัตว์ เหตุที่ทำให้อายุยืน เพราะไม่ฆ่าสัตว์
2. เหตุที่ทำให้มีโรคมาก เพราะเบียดเบียนสัตว์ เหตุที่ทำให้มีโรคน้อย เพราะไม่เบียดเบียนสัตว์
3. เหตุที่ทำให้มีผิวพรรณทราม เพราะเป็นผู้มักโกรธ เหตุที่ทำให้ผิวพรรณผ่องใสเพราะเป็นผู้ไม่โกรธ
4. เหตุที่ทำให้มีอำนาจน้อย เพราะมีใจริษยา เหตุที่ทำให้มีอำนาจมาก เพราะมีใจไม่ริษยา
5. เหตุที่มีโภคทรัพย์น้อย เพราะไม่ให้ทาน เหตุที่ทำให้มีโภคทรัพย์มาก เพราะให้ทาน
6. เหตุที่เกิดในตระกูลต่ำ เพราะกระด้างถือตัวไม่อ่อนน้อม เหตุที่ทำให้เกิดในตระกูลสูง เพราะไม่กระด้างถือตัวรู้จักอ่อนน้อม
7. เหตุที่เป็นคนไร้ปัญญา เพราะไม่เข้าไปหาสมณพราหมณ์ ไต่ถามเรื่องการกุศล อกุศล เหตุที่ทำให้มีปัญญาดีเพราะเข้าไปหาสมณพราหมณ์ไต่ถามเรื่องกุศล อกุศล

หลังจากฟังพระสูตรนี้จบ สุภมาณพได้กราบทูลสรรเสริญพระธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าและแสดงตนเป็นอุบาสกถึงพระรัตนตรัยเป็นสรณะตลอดชีวิต