คำพุทธ-จักกวัตติสูตร

สูตรว่าด้วยพระเจ้าจักรพรรดิ์ "จักกวัตติสูตร"

พระพุทธเจ้าทรงแสดงพระสูตรนี้ขณะประทับอยู่ที่แคว้นมคธ ทรงตรัสสอนภิกษุทั้งหลายให้พึ่งตนพึ่งธรรม.....

.....แล้วตรัสเล่าเรื่องรัตนะ ๗ ประการ ของพระเจ้าจักรพรรดิ์พระนามว่า ทัฬหเนมิ คือ จักรแก้ว ช้างแก้ว ม้าแก้ว มณีแก้ว นางแก้ว คหบดีแก้ว และปริณายกแก้ว พระเจ้าจักรพรรดิ์ได้ตรัสสั่งสอนพระราชบุตรองค์ใหญ่ของพระองค์ว่า สมบัติเหล่านี้ไม่ได้มาด้วยการส่งต่อจากพ่อสู่ลูก แต่เกิดจากการประพฤติจักรวรรดิวัตร คือใครประพฤติจึงจะได้

ด้วยเหตุนี้ พระพุทธเจ้าจึงทรงสอนให้พึ่งตนพึ่งธรรมโดยการเจริญสติปัฏฐาน ๔
และประพฤติธรรมอันเป็นโคจร ซึ่งสืบเนื่องมาจากบิดา(พระองค์เอง)
ผู้ปฏิบัติธรรมย่อมเจริญด้วยอายุ วรรณะ สุขะ โภคะ และพละ คือ

๑. ธรรมที่ทำให้มีอายุยืน ทรงแนะนำให้เจริญอิทธิบาท ๔
๒. ธรรมที่ทำให้มีวรรณะ ทรงแนะนำให้รักษาศีล
๓. ธรรมที่ทำให้มีสุขะ ทรงแนะนำให้เจริญฌาน ๔
๔. ธรรมที่ทำให้มีโภคะ ทรงแนะนำให้เจริญอัปปมัญญา (พรหมวิหาร) ๔
๕. ธรรมที่ทำให้มีพละ ทรงแนะนำให้เจริญวิปัสสนา จนได้เจโตวิมุตติ และปัญญาวิมุตติ