ภยเภรวสูตร

S08E16

Time  Index

[00:49]  ว่าด้วยสิ่งที่เป็นภัยและน่ากลัว

[04:56]  ทรงกำหนดรู้เสนาสนะ 16

[16:44]  จบปริยาย 16 

[19:20]  สัตว์ผู้ไม่ลุ่มหลง

[23:29]  ทรงบรรลุวิชชาในราตรีทั้ง 3

[32:06]  อธิบายเนื้อหาในพระสูตร

[00:00]

ภยเภรวสูตร ว่าด้วยสิ่งที่เป็นภัยและน่าหวาดกลัว...ชาณุโสณีพราหมณ์กราบทูลถามพระพุทธเจ้าด้วยความสงสัยว่า เพื่อนคนหนึ่งของเขาได้มาบวชในคำสอนนีี้ เมื่อตอนที่เป็นคนอยู่ครองเรือน มีความเป็นอยู่หรูหรา ฟู่ฟ่า ฟุ่มเฟือย แต่พอบวชแล้วก็ต้องอยู่ป่าอยู่ในที่สงัด เลยสงสัยว่าจะอยู่กันได้อย่างไร เพราะการอยู่ในป่าอันสงัดเป็นเรื่องที่อยู่ได้ยาก ป่าเหมือนประหนึ่งจะนำใจของคนที่ไม่ได้มีสมาธิกระชากหลุดไปได้

พระพุทธเจ้าตรัสเหตุแห่งความกลัวมีทั้งหมด 16 อย่างนี้ จัดเป็นอกุศลธรรมที่ควรละ บุคคลเมื่อมีอกุศล 16 อย่างเกิดขึ้น จะทำให้อยู่ในที่สงัด ป่าเปลี่ยวได้ยากและลำบาก จึงต้องรักษากาย วาจา ใจ ให้มีความบริสุทธิ์จึงจะสามารถขจัดอกุศลธรรม 16 อย่างเหล่านี้ได้

ความกลัวที่ปราศจากเหตุผล เราต้องหามันให้เจอและกำจัดมันออกด้วยกำลังของสมาธิและปัญญา

ภยเภรวสูตร ภัยอันเป็นที่น่ากลัว เป็นเรื่องที่พระพุทธเจ้าตรัสกับชาณุโสณีพราหมณ์ ซึ่งชาณุโสณีพราหมณ์มีเพื่อนคนหนึ่งของเขาได้มาบวชในคำสอนของพระพุทธเจ้า คนที่อยู่ครองเรือนมีความเป็นอยู่หรูหรา ฟู่ฟ่า ฟุ่มเฟือย พอบวชแล้วก็ต้องอยู่ป่าอยู่ในที่สงัดเลยสงสัยว่าจะอยู่กันได้อย่างไร เพราะการอยู่ในป่าอันสงัดเป็นเรื่องที่อยู่ได้ยาก ป่าเหมือนประหนึ่งจะนำใจของคนที่ไม่ได้มีสมาธิกระชากหลุดไปได้ สำนวนตรงนี้เป็นบทพยัญชนะที่พระพุทธเจ้าเคยใช้กับท่านพระอุบาลีที่ตอนนั้นกราบขออนุญาตไปอยู่ป่าเพียงลำพัง เปรียบเทียบกับช้างสูง 14 ฟุต ลงไปอาบน้ำในแม่น้ำที่ลึกได้เพราะตัวมันใหญ่ ทีนี้แมวป่ากับกระต่ายเห็นช้างทำอย่างนั้นเลยคิดว่าทำไมฉันถึงจะทำไม่ได้ แต่พอแมวป่ากับกระต่ายป่ากระโดดลงน้ำก็ถูกน้ำพัดพาไปด้วยแรงของกระแสน้ำ เพราะความที่ตัวเองตัวเล็ก เปรียบเทียบกับบุคคลที่ไปอยู่ป่าหรือป่าเปลี่ยวนี้ถ้าใจยังไม่มีสมาธิก็จะยินดีในการอยู่ป่าได้ยาก จะทำให้จิตแตกเกิดความกลัวได้ตรงนี้จึงเป็นความน่ากลัวตามชื่อพระสูตรนี้ พระพุทธเจ้าได้ตรัสกับชาณุโสณีพราหมณ์เมื่อครั้งที่ยังเป็นโพธิสัตว์ ที่ตอนนั้นยังมีราคะ โทสะ โมหะ ซึ่งคนที่มีราคะ โทสะ โมหะอยู่ก็มีความตกใจ กลัว กังวลไปต่างๆ นานาบ้าง

เหตุแห่งความกลัวมีอยู่ 16 อย่าง บุคคลที่มี 16 อย่างนี้ จะต้องมีความกลัวความระแวง มีจิตใจที่ไม่ปกติสุขคือ

  1. กายกรรมที่ไม่บริสุทธิ์ มีการลักขโมย ฆ่าสัตว์ ประพฤติผิดในกรรม
  2. วจีกรรมที่พูดส่อเสียด พูดเพ้อเจ้อ พูดยุยงให้แตกกัน พูดเพื่อให้หัวเราะกันเล่น (มิจฉาวาจา)
  3. มโนกรรมที่ไม่บริสุทธิ์ คือความเพ่งเล็ง มีมิจฉาทิฐิ ความมีพยาบาท
  4. อาชีวะที่ไม่บริสุทธิ์ คือมีการหลอกลวงให้ได้สักการะ เอาของมีค่าน้อยต่อของมีค่ามาก ล่อลาภด้วยลาภ มีการยุยงพูดให้เขาเจ็บใจจนต้องตอบตกลง
  5. มีความเพ่งเล็งมาก มีความกำหนัดแก่กล้าในกามทั้งหลาย
  6. จิตใจมีความพยาบาท มีความดำริชั่วในการพยาบาทเบียดเบียน ความคิดในการประทุษร้ายเขา คิดเอาทรัพย์ของเขามาเป็นของเรา คิดวางแผนโกง
  7. ความง่วงซึมขี้เกียจขี้คร้าน (ถีนมิทธะ)
  8. มีจิตฟุ้งซ่าน
  9. ความลังเล เคลือบแคลง เห็นแย้ง
  10. ยกตนข่มท่าน ตีตัวเสมอท่าน ไม่รู้จักประพฤติตามฐานะสูงต่ำของตน
  11. เป็นคนมักหวาดเสียว สัญชาติของคนขลาด
  12. มีความปรารถนาในลาภสักการะ หวังเสียงเยินยอ
  13. ความเกียจคร้าน มีความเพียรเลวทราม คือทำเหยาะแหยะ ทำพอสาบานน้ำไม่ตาย
  14. ไม่มีสติสัมปชัญญะ
  15. มีจิตไม่ตั้งมั่น มีจิตหมุนไปผิด ไปตามมงคลตื่นข่าว
  16. มีปัญญาทราม พูดบ้าน้ำลาย (เพ้อเจ้อ)

อกุศลธรรม 16 อย่างนี้ ถ้ามีอยู่ เมื่อไปอยู่ป่าเปลี่ยวที่สงัดแล้วจะมีความขลาด มีความกลัว มีความหวาดระแวง ใจไม่อยู่กับเนื้อกับตัวเป็นความกลัวที่เป็นอกุศล เราสามารถเอากุศลธรรมทั้งหมดนี้ออกได้ด้วยการทำกายกรรม วจีกรรม มโนกรรมให้บริสุทธิ์ มีอาชีวะให้ถูก ไม่เพ็งเล็ง มีความสันโดษ มีเมตตาไม่พยาบาท ประกอบธรรมอันเป็นเครื่องตื่น มีโยนิโสมนสิการ มีความนอบน้อม อ่อนโยน มีความกล้า ความเชื่อใจ เห็นภัยในลาภสักการะ เสียงสรรเสริญ ให้ปรารภความเพียรอยู่เนืองนิตย์ ไม่ลืมหลงสติ มีความตั้งมั่นในใจ มีปัญญาพูดเป็นธรรมเป็นวินัย พูดแต่สิ่งที่มีประโยชน์

แต่ถ้าเราไม่มีอกุศลธรรม 16 อย่างนี้แล้วกลับยังมีความกลัวเกิดขึ้นอยู่ ความกลัวตรงนี้เราต้องหาให้เจอ เพราะถ้าหาไม่เจอมันจะทำให้เรามีความทุกข์ต่างๆ พระพุทธเจ้าตรัสว่า ความกลัวเกิดจากความรัก เมื่อพ้นจากความรักความกลัวก็จะไม่มี การเจอความกลัวตรงนี้มันดีเพราะเราสามารถจับถึงตัวมันได้แล้ว การที่จะมาเจอตัวนี้ได้เราต้องผ่านอกุศลธรรม 16 อย่าง มาก่อนและตรงนี้คือตัวราก คือตัวหัวที่จะทำให้อกุศลต่างๆ ออกมา ถ้าเราเจอความกลัวนี้ได้คือสุดยอด ซึ่งความกลัวตัวนี้มีเหตุมาจากราคะ การจะกำจัดมันได้ (ราคะ ตัณหา อวิชชา) พระพุทธเจ้าได้อธิบายให้ชาณุโสณีพราหมณ์ว่า ต้องเข้าสมาธิให้ละเอียดลึกซึ้ง มีวิชชา 3 เกิดขึ้นและได้เล่าถึงพระองค์เองก่อนการตรัสรู้ พยายามละเหตุความชั่ว 16 อย่างและหาความกลัวที่ปราศจากเหตุผลตรงนี้ ต้องหามันให้เจอ ปาดมันให้ออก ด้วยกำลังสมาธิและปัญญา ขุดมันไม่ให้เหลือเหมือนตาลยอดด้วน

95
1
นาทีในการอ่าน