ซีซั่น 4 ตอนที่ 4 "สมจิตตวรรค" คือ วรรคที่ว่าด้วย เรื่องของ "เทวดาพร้อมใจกัน"

S04E04

Time index

[06:52] สมจิตตวรรค

[08:35] 33 - ภูมิอสัตบุรุษ และภูมิสัตบุรุษ

[16:24] 34 - การตอบแทนที่ทำได้ยาก

[24:03] 35 - วาทะ ๒ อย่าง

[29:33] 36 - ทักขิไณยบุคคล ๒ จำพวก

[31:29] 37- บุคคลผู้มีสังโยชน์ ๒ จำพวก สมจิตต

[47:52] 38 - เหตุปัจจัยแห่งการวิวาท

[50:44] 39 - ภูมิคนแก่ และภูมิคนหนุ่ม

[53:17] 40 - สมัย ๒ อย่าง (กำลัง)

[55:32] 41- การปฏิบัติที่ทรงสรรเสริญและไม่ทรงสรรเสริญ

[56:15] 42- บุคคลผู้ทำให้ศาสนาเสื่อมและเจริญ

"บุคคลผู้มีสังโยชน์ ๒ จำพวก"

เพราะเหตุนั้นแล เธอพึงสำเหนียกอย่างนี้ว่า 

“เราจักเป็นผู้มีอินทรีย์สงบ มีใจสงบ 

กายกรรม วจีกรรม มโนกรรมของผู้มีอินทรีย์สงบ มีใจสงบ ก็จักสงบด้วย 

เราจักนำกาย และจิตที่สงบเท่านั้น เข้าไปในเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย” 
             
สารีบุตร เธอพึงสำเหนียกอย่างนี้แล 
             
สารีบุตร พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกที่ไม่ได้ฟังธรรมบรรยายนี้ได้เสียโอกาสแล้ว (๕) 

 
"การตอบแทนที่ทำได้ยาก"

 

[๓๔] การทำตอบแทนแก่ท่านทั้งสองเราไม่กล่าวว่า "เป็นการทำได้โดยง่าย "

ท่านทั้งสอง คือ ใคร?"คือ มารดา และบิดา" 

ถึงบุตรจะมีอายุ ๑๐๐ ปี มีชีวิตอยู่ ๑๐๐ ปี ประคับประคองมารดาด้วยบ่าข้างหนึ่ง

ประคับประคองบิดาด้วยบ่าข้างหนึ่ง

ปฏิบัติท่านทั้งสองนั้นด้วยการอบกลิ่น การนวด การให้อาบน้ำ และการบีบนวด 

และแม้ท่านทั้งสองนั้นจะถ่ายอุจจาระ และปัสสาวะลงบนบ่าทั้งสองของเขานั่นแล

การกระทำอย่างนั้นยังไม่ชื่อว่า "อันบุตรได้ทำ หรือทำตอบแทนแก่มารดา และบิดาเลย "

ถึงบุตรจะสถาปนามารดา และบิดาไว้ในราชสมบัติซึ่งเป็นเจ้าเหนือหัวแห่งแผ่นดินใหญ่ที่มีรัตนะ ๗ ประการมากมายนี้

การกระทำอย่างนั้นยังไม่ชื่อว่า "อันบุตรได้ทำ

หรือทำตอบแทนแก่มารดา และบิดาเลย"

ข้อนั้นเพราะเหตุไร?

"เพราะมารดา และบิดามีอุปการะมาก บำรุงเลี้ยง แสดงโลกนี้แก่บุตรทั้งหลาย"   

        

'ส่วนบุตรคนใด 

ให้มารดา และบิดาผู้ไม่มีศรัทธา สมาทาน ตั้งมั่น ดำรงอยู่ในสัทธาสัมปทา(ความถึงพร้อมด้วยศรัทธา)  

ให้มารดา และบิดาผู้ทุศีล สมาทาน ตั้งมั่นดำรงอยู่ในสีลสัมปทา(ความถึงพร้อมด้วยศีล)  

ให้มารดา และบิดาผู้ตระหนี่ สมาทานตั้งมั่น ดำรงอยู่ในจาคสัมปทา(ความถึงพร้อมด้วยการเสียสละ)  

ให้มารดา และบิดาผู้ไม่มีปัญญา สมาทาน ตั้งมั่นดำรงอยู่ในปัญญาสัมปทา(ความถึงพร้อมด้วยปัญญา) 

ด้วยเหตุเพียงเท่านี้แล การกระทำอย่างนั้นชื่อว่า "อันบุตรได้ทำ และทำตอบแทนแก่มารดา และบิดา" 

 

๔. สมจิตตวรรค 
 

หมวดว่าด้วย "เทวดาพร้อมใจกัน" เป็นการรวมใจกันของเหล่าเทวดา  เป็นพระสูตรที่พระสารีบุตรได้กล่าวไว้ วันนี้เราจะพูด ๑๐ ข้อ ตั้งแต่ข้อ ๓๓ จนถึงข้อ ๔๒

ในข้อ [๓๓] ภูมิของอสัตบุรุษ และภูมิของสัตบุรุษ

"ภูมิ" หมายถึง แผ่นดิน, แนวโน้ม, การที่เขาจะตั้งอยู่ได้
 
"สัตบุรุษ" หมายถึง คนดี 

"อสัตบุรุษ" หมายถึง คนไม่ดี 

เอาคนดี(สัตบุรุษ) และคนไม่ดี(อสัตบุรุษ) ตั้งขึ้น โดยเอาคุณธรรม ๒ อย่าง ตรงข้ามกัน
 
คนไม่ดี(อสัตบุรุษ)  ก็จะอกตัญญู และอกตเวที 

ส่วนคนดี(สัตบุรุษ) ก็จะกตัญญู และกตเวที

จึงมีคำสุภาษิตของพ่อแม่ครูบาอาจารย์ว่า 

"ความกตัญญูเป็นเครื่องหมายของคนดี" 

คำว่า "กตัญญู" หมายถึง รู้อุปการะ เช่น เขาช่วยเหลือ เขามีอุปการะต่อเราใช่ไหม? "เรารู้อุปการะ" เรียกว่า "กตัญญู" 

ถ้าคุณไม่รู้อุปการะ นั่นคือ คุณไม่กตัญญู 

ทีนี้ รู้ แต่คุณยังไม่ได้ตอบแทน อย่างเช่น เพื่อนข้างบ้านคุณเตือนใจ เขาช่วยเก็บมะม่วงให้ เพราะว่ามะม่วงกำลังจะเน่าคาต้น ไม่มาเก็บซักที เขาก็เลยช่วยเก็บให้ 

ทีนี้ พอเขาช่วยเก็บให้ แล้วเขาหวังว่าจะเอามะม่วงมาให้คุณเตือนใจ ถ้าคุณเตือนใจไม่รู้ว่า "เขาช่วยเหลือเราอะไรอย่างไง? อันนี้คือ เราไม่รู้!! 

แต่ถ้าเรารู้แล้วว่า เขาช่วยเหลือเรา อันนี้ คือ "กตัญญู" 

แล้วเรากระทำตอบ โดยการแบ่งมะม่วงให้เขาบ้าง อันนี้ คือ "กตเวที"

[๓๕] ครั้งนั้น พราหมณ์คนหนึ่งเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ได้ 
สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจพอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูล 
ถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า “ท่านพระโคดมมีวาทะ๑- อย่างไร กล่าวถึงอะไร” 
             
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “พราหมณ์ เรามีวาทะว่าควรทำ และมีวาทะว่าไม่ควรทำ” 
             
พราหมณ์ทูลถามว่า “ท่านพระโคดมมีวาทะว่าควรทำ และมีวาทะว่าไม่ควรทำ 
อย่างไร” 
             
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “เรากล่าวว่า ไม่ควรทำกายทุจริต วจีทุจริต และ 
มโนทุจริต

ไม่ควรทำบาปอกุศลธรรมหลายอย่าง"
 

"แต่ควรทำกายสุจริต วจีสุจริต และ มโนสุจริต

ควรทำกุศลธรรมหลายอย่าง" 

พราหมณ์ เรามีวาทะว่าควรทำ และมีวาทะ ว่าไม่ควรทำอย่างนี้แล” 

พราหมณ์กราบทูลว่า “ข้าแต่ท่านพระโคดม ภาษิตของท่านพระโคดมชัดเจน 
ไพเราะยิ่งนัก ฯลฯ ขอท่านพระโคดมจงทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะ 
ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจนตลอดชีวิต” 

สมจิตตวรรค" คือ วรรคที่ว่าด้วย เรื่องของ "เทวดาพร้อมใจกัน
72
1
นาทีในการอ่าน