สัมมาวายามะ

สัมมาวายามะ

S08E30

Time index

[00:19] เริ่มการปฏิบัติ ด้วยอานาปานสติ และ เจริญพรหมวิหาร4

[06:56] สัมมาวายามะ คือ การทำความเพียรที่ทำให้กิเลสลดลง

[08:24] ความหมาย พระพุทธเจ้าท่านบัญญัติไว้

[13:24] ฉันทะ ความพอใจ เป็นลักษณะของการริเริ่มทำ | ปธาน4 หรือ สัมมัปธาน หรือ สัมมาวายามะ มีความหมายเหมือนกัน | การทำให้อกุศลธรรมลด กุศลธรรมเพิ่มต้องทำเอง คนอื่นทำให้ไม่ได้เพราะต้องอาศัยฉันทะเป็นเหตุ

[17:17] ประคับประครองความเพียรไม่มาก/ไม่น้อยเกินไป และเพราะฉันทะ มีทั้งนัยยะที่เป็นบวกและเป็นลบ ทำให้ต้องปรับให้พอดี ไม่งั้นเป็นมิจฉาวายามะได้

[24:39] ความเพียรเป็นกำลังใจ เป็นความกล้า โดยเริ่มที่ศรัทธาคือความมั่นใจในการตัดสินใจ ที่จะทำจริงแน่วแน่จริง แต่ต้องคอยปรับด้วยสติ และสมาธิ ให้มีความเข้มแข็งไม่ใช่แข็งกระด้าง และมีความนุ่มนวลไม่ใช่อ่อนแอ ค่อย ๆ ปรับไป เหมือนคนบำรุงรักษาป่า

[35:52] สามารถทำได้ในทุกอิริยาบท ในทุกสถานที่ การกล่าว การคบคน การเสพปัจจัย 4 เป็นอุปกรณ์ที่เราสามารถตั้งความเพียรไว้ได้เสมอ

[44:08] อุปมาเหมือนช่างหม้อปั้นหม้อ ทุบ/นวด และช่างดัดลูกศรให้ตรง

[46:20] เรื่องสำคัญคือ การเพ่งมาให้ถูกจุด ให้ถูกที่ในสามัญผล ถ้าตั้งไว้ผิด ก็จะทำให้เกิดความขี้เกียจได้ (เปรียบเทียบคนขี้เกียจกับคนขยัน) ความเพียรลักษณะนี้ เป็นเรื่องของวินัย พอเข้าที่ดีแล้วจะกลายเป็นนิสัย

[51:23] ลักษณะของการทำความเพียร เป็นลักษณะความเร่าร้อน ที่ทำให้เกิดความร้อนใจที่จะต้องทำในตอนนี้ /ทุกสถานการณ์ การทำความเพียรไม่ได้จะทำได้ดีทั้งหมด จึงไม่ควรประมาท ต้องอาศัยสิ่งแวดล้อมทั้งภายนอกภายใน ที่สัปปายะ

[57:12] ในการทำความเพียร พระพุทธเจ้าท่านเปรียบกับการทำนา

[58:03] สรุป ในวันวิสาขบูชา ให้เรามาระลึกถึงความเพียรที่ พระพุทธเจ้าท่านทำ ก่อนที่จะบรรลุธรรม ซึ่งกำหนดตั้งไว้ว่า “หนัง เนื้อ เอ็น กระดูก จักเหลืออยู่ เนื้อและเลือดในสรีระจะเหือดแห้งไปก็ตามที; ประโยชน์ใด อันบุคคลจะพึงบรรลุได้ด้วยกำลัง ด้วยความเพียร ด้วยความบากบั่น ของบุรุษ, ถ้ายังไม่บรรลุประโยชน์นั้นแล้ว จักหยุดความเพียรเสีย เป็นไม่มี”

  “ย่อมทำความพอใจให้เกิดขึ้น ย่อมพยายามปรารภความเพียร ประคองจิต ตั้งจิตไว้...” พุทธพจน์นี้เป็นส่วนที่เหมือนกัน ที่พระพุทธเจ้าท่านบัญญัติความหมายของสัมมาวายามะที่ประกอบกับกุศล 2 อย่าง และอกุศล 2 อย่าง “สัมมาวายามะ” เป็นหนึ่งในองค์ประกอบอันประเสิรฐ 8 อย่างของทางที่จะให้ไปถึงความเกษม คือ นิพพาน เป็นเรื่องของการกระทำความเพียรทางจิต โดยลักษณะการริเริ่มมี “ฉันทะ”ความพอใจเป็นเหตุที่จะพัฒนา ปรับปรุง ด้วย “ความเพียรพยายาม” ในทางที่จะทำให้กุศลธรรมเพิ่มขึ้น อกุศลธรรมลดลง แต่ต้องประคับประคองไม่ให้ความเพียรมากเกินไปหรือน้อยเกินไป โดยอาศัย สติ สมาธิ และศรัทธา ที่ต้องคอยปรับให้เสมอ ๆ กัน แต่สิ่งที่ต้องมีให้มาก ๆ คือ กำลังใจ การทำจริงแน่วแน่จริง มีความมั่นใจ กล้าที่จะตัดสินใจทำ การทำความเพียรเป็นการทำให้กิเลสลด พอกิเลสมันจะตาย บางทีมันไม่ยอม มันดีดกลับขึ้นมา เราต้องรู้จักที่จะผ่อน จะตึง ปรับให้มันได้ จึงมีคำว่า “ประคองจิต ตั้งจิตไว้” ให้ตรวจสอบสังเกตสภาวะในจิตใจของเราเสมอ ซึ่งพระพุทธเจ้าท่านเป็นตัวอย่างของการทำความเพียรอยู่ตลอดให้เราตั้งความเพียรไว้ในวันนี้และเดี๋ยวนี้ว่า “จะไม่ถอยหลัง ไม่เลิก จนกว่าจะสำเร็จ”

182
1
นาทีในการอ่าน