เตรียมพร้อมก่อนเกษียณอายุ

รายการ "ธรรมะรับอรุณ Live" โดย พระอาจารย์มหาไพบูลย์ อภิปุณฺโณ จากวัดป่าดอนหายโศก อ.หนองหาน จ.อุดรธานี
ร่วมดำเนินรายการโดย คุณ เตือนใจ สินธุวณิก
ออกอากาศทาง Facebook "Puredhamma.com" วันที่ 28 ก.ย.2561 เวลา 20.00 น.
ออกอากาศทาง FM92.5 ในวันที่ 30 ก.ย.2561 เวลา 05.00 น.
  • ก่อนเกษียณอายุการทำงาน ต้องเตรียมตัวอย่างไร
  • การมีความคิดว่า หันมาเลือกอาชีพที่มีเวลามากขึ้น เพื่อลดภาระทางโลกลงมุ่งธรรมะมากขึ้น เหมาะสมหรือไม่และควรจะวางแผนอย่างไร
  • หากผู้ที่เกษียณอายุ ยังมีความรู้ ความสามารถ และมากด้วยประสบการณ์ สร้างประโยชน์ให้สังคม ถือว่าอยู่ในมรรคแปดแน่นอน
  • อะไรเป็นเหตุให้ปุถุชนธรรมดาชอบฟังธรรมะ และเหตุของปุถุชนที่ไม่ชอบฟังธรรมะ ทั้งๆ ธรรมะเป็นของดี สิ่งประเสริฐที่สุด

“เกษียณ” มาจากศัพท์ภาษาสันสกฤตคำว่า “กฺษีณ” และมาจากศัพท์ภาษาบาลีว่า “ขีณ” ซึ่งแปลว่า สิ้นไป หมดไป หรือเสื่อมไปตามรอบอายุ และในช่วงเวลาของการเกษียณอายุนั้น จะมีการเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นกับชีวิตประจำวันซึ่งสามารถแยกแยะเป็นประเด็นข้อคิดได้ดังนี้

  1. มีโอกาสว่าง เพราะไม่ต้องไปทำงาน จึงไม่ได้เจริญอิทธิบาทสี่ที่เกิดขึ้นจากชีวิตการทำงาน
  2. เข้าสู่ปัจฉิมวัย ไม่ควรเสพกาม
  3. ควรต้องประพฤติพรหมจรรย์ โดยการปฏิบัติอย่างเต็มที่เพื่อหลีกออกจากกาม ตามแนวทางของอริยมรรคมีองค์แปด

 

คำถาม 1: ด้วยอาชีพที่ค่อนข้างเครียดและสุขภาพไม่ค่อยแข็งแรง คิดว่าคงอยู่ไม่ถึง 60 ปี เหมือนมีมัจจุราชเตือนตลอด จึงคิดว่าหันมาเลือกอาชีพที่มีเวลามากขึ้น ลดภาระทางโลกลงมุ่งธรรมะมากขึ้น คิดแบบนี้เหมาะสมหรือไม่และควรจะวางแผนอย่างไร

คำตอบ 1: ชีวิตการทำงานเราจะต้องพบเจอกับวัตถุกามมากมาย เช่น บุคคล เงินทอง ยศถาบรรดาศักดิ์ อีกทั้งยังรายล้อมด้วยกิเลสกามอันชุ่มอยู่มาก ซึ่งก็คือความกำหนัดยินดีพอใจในจิตใจของเรานั่นเอง ซึ่งก็จะทำให้เราติดกับดักของวิภวตัณหาอีกเช่นกัน เพราะจะกลายเป็นว่าปฏิเสธสิ่งที่ไม่อยากได้ในกาม จึงทำให้ไม่หลุดพ้นจากตัณหาได้เลย

อย่างไรก็ตามคนเราไม่จำเป็นต้องรอถึงอายุ 60 ปี แม้หากในช่วงวัยต้น (ปฐมวัย) หรือวัยกลาง (มัชฌิมวัย) แล้วปฏิบัติตามแนวทางของอริยมรรคมีองค์แปดตั้งแต่ตอนนี้เลย ก็ถือว่าเราหมดกิเลสและอยู่ในทางสู่การเกษียณแล้ว

หากเรามีกิจการงานที่เกี่ยวข้องหรือยินดีด้วยเรื่องเงินทอง เพื่อนและญาติมิตร จึงควรจะปฏิบัติตนตามหลักคุณธรรมดังต่อไปนี้

  1. คุณธรรม 4 ประการที่จะทำให้เกิดสุขและผลดีในปัจจุบัน อันได้แก่
    • ขยันขันแข็งทำการงาน เป็นผู้ไม่เกียจคร้าน เป็นผู้รู้และฉลาดในกิจการงานที่ควรทำ หรือการยึดหลักอุฏฐานสัมปทา คือ ถึงพร้อมด้วยความขยันหมั่นเพียร เลี้ยงชีพด้วยการหมั่นประกอบการงาน เป็นผู้ขยันไม่เกียจคร้านในการงานหรือในการทำธุระหน้าที่ของตน ซึ่งประกอบด้วยปัญญาเครื่องสอดส่อง อันเป็นอุบายในการงานนั้นให้สามารถทำได้สำเร็จ
    • รู้จักป้องกันทรัพย์
    • รู้จักคบเพื่อนดี
    • รู้จักใช้จ่ายทรัพย์อย่างสม่ำเสมอ
  2. คุณธรรม 4 ประการที่ทำในปัจจุบันแล้วจะให้เกิดสุขและผลดีในช่วงเกษียณอายุและช่วงเวลาต่อๆไป อันได้แก่ ศีล ศรัทธา จาคะ และปัญญา โดยเฉพาะปัญญาจะทำให้เราเห็นการเกิดขึ้น ตั้งอยู่และดับไปของสังขาร ร่างกาย ตำแหน่ง หน้าที่การงานของเรา และทำให้สามารถปล่อยวางลงได้
  3. การละเว้นจากอบายมุขในทุกรูปแบบ

 

- - ตอบคำถาม : คุณ Chayanis Nis Noy

 

คำถาม 2: ผู้ที่เกษียณยังมีความรู้มีความสามารถและมากด้วยประสบการณ์ทั้งการทำงานการใช้ชีวิตน่าจะมาเป็นจิตอาสาต่อสังคมได้

คำตอบ 2: หากสามารถทำกิจกรรมอะไรก็ได้ที่สร้างประโยชน์ให้สังคม ซึ่งไม่มีมิจฉาอาชีวะ ไม่มีมิจฉาวาจา และไม่มีมิจฉากัมมันตะ ถือว่าอยู่ในมรรคแปดแน่นอน

 

- - ตอบคำถาม : คุณชนาธิป สิขัณฑกนาค

 

คำถาม 3: อะไรเป็นเหตุให้ปุถุชนธรรมดาชอบฟังธรรมะ และเหตุของปุถุชนที่ไม่ชอบฟังธรรมะ ทั้งๆ ธรรมะเป็นของดี สิ่งประเสริฐที่สุด

คำตอบ 3: เป็นเพราะผู้นั้นไม่มีฉันทะหรือความพอใจในการฟังธรรม ปฏิบัติธรรมนั่นเอง ด้วยเหตุที่ไม่มีศรัทธา จึงไม่เกิดความเพียรในการตั้งสติ และทำให้ไม่เกิดสมาธิและปัญญาด้วย ทั้งนี้สามารถแก้ไขได้โดยเริ่มจากการมีศรัทธาก่อน แล้วศีล จาคะ และปัญญาจะตามมา ซึ่งกลยุทธ์ที่จะปลูกศรัทธาได้คือ ต้องมีกัลยาณมิตรที่จะชักชวนกันไปในทางที่ดีได้

 

- - ตอบคำถาม : คุณ Saree Suwanpat

พระสูตร / เรื่องที่เกี่ยวข้อง

ฟัง "ปัจฉิมวัย" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2561

ฟัง "สากัจฉาธรรม – เตรียมตัว เตรียมใจ" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2560