‘มัชฌิมาปฏิปทา’มรดกที่มอบไว้

  • เคยบวชมาหนึ่งพรรษา ปัจจุบันงานที่ทำกำลังประสบความสำเร็จ มีแม่ที่แก่เฒ่าและแฟนที่ยังไม่ได้แต่งงาน แต่อยากกลับไปบวช เพราะยิ่งมีชื่อเสียงเงินทอง จะยิ่งเป็นกาวเหนียวขึ้นที่ทำให้เราติดอยู่กับตรงนี้ ยิ่งยึดถือและไม่อยากตายโดยที่ยังไม่รู้ธรรมะ ซึ่งการเป็นพระจะทำให้อยู่ในทางได้ดีกว่าการแสวงหาเงินทอง แต่ถ้าบวช แฟนและแม่จะต้องเสียใจ ควรทำอย่างไร
  • ประโยคที่ว่า “จะพ้นทุกข์ด้วยทุกข์โทมนัสก็หามิได้ แต่จะพ้นทุกข์ด้วยสุขโสมนัสทีเดียว” เหมือนจะสวนทางกับคำในทางจิตวิทยาที่ว่า “ต้องมีความทุกข์ เหมือนกินยาพิษที่จะทำให้เกิดความทุกข์บ้าง ทุกวันๆ ที่พอดี แต่ว่าอย่ามากเกินไป” จึงสอบถามว่า พระพุทธเจ้าสอนไว้อย่างไร และจะเข้าสู่นิพพานแบบสบายๆ ได้หรือไม่

 

- ตอบคำถามประจำสัปดาห์ -

 

คุณ Tommy

คำถาม : เคยบวชมาหนึ่งพรรษา ปัจจุบันงานที่ทำกำลังประสบความสำเร็จ มีแม่ที่แก่เฒ่าและแฟนที่ยังไม่ได้แต่งงาน แต่มีความรู้สึกลึกๆ ในใจทุกวันว่า อยากกลับไปบวช เพราะยิ่งมีชื่อเสียงเงินทอง ยิ่งยึดถือ จะยิ่งเป็นกาวที่เหนียวขึ้นที่ทำให้เราติดอยู่กับตรงนี้ และไม่อยากตายโดยที่ยังไม่รู้ธรรมะ ซึ่งการเป็นพระจะทำให้อยู่ในทางได้ดีกว่าการแสวงหาเงินทองที่เหมือนอยู่ในคุก แต่ถ้าบวช แฟนและแม่จะต้องเสียใจ ควรทำอย่างไร

คำตอบ : ทำความเข้าใจในเรื่องต่างๆ คือ

  1. ชีวิตความเป็นอยู่ในทางฆราวาสกับสมณะ/บรรพชิต มีความแตกต่างกัน โดยต่างกันที่ศีลที่มีความเป็นปกติที่แตกต่างกัน และไม่ใช่ว่าบวชเป็นพระแล้ว จะไม่มีกาม
  2. กามไม่ได้อยู่ที่วัตถุ ซึ่งวัตถุกามก็ส่วนหนึ่ง กิเลสกามต่างหากที่เผารน ทำความหนัก กัดกร่อนในจิตใจ กิเลสกามเกิดขึ้นในจิตใจ ไม่ใช่ที่วัตถุภายนอก กิเลสไม่ได้อยู่ที่ข้าวของ มันเป็นแค่วัตถุเฉยๆ กิเลสกามมีอยู่ทุกที่ มันอยู่ที่จิตใจของเรา ซึ่งศีลที่รักษาให้ดี จะเป็นตัวคอยควบคุมกามในจิตใจให้ลดลงได้

    การประพฤติพรหมจรรย์ในฐานะที่เป็นฆราวาส หมายถึงศีลข้อ 3 ไม่มีการเสพเมถุน คือ กิจกรรมของคนคู่ที่จะมีน้ำเป็นที่สุด เริ่มตั้งแต่การสบตา เมื่อเราไม่ทำเช่นนั้น ก็เท่ากับว่าเราประพฤติพรหมจรรย์ แต่ไม่ได้หมายความว่า ไม่บวชก็ได้ ไม่ใช่อย่างนั้น การบวชดี แต่ถ้าไม่บวชแล้ว ประพฤติพรหมจรรย์ก็ได้ การตัด การละ ต้องใช้กำลัง ต้องใช้ปัญญา กำลัง คือ ศรัทธา หิริ โอตตัปปะ สติ สมาธิ ปัญญา ทั้งนี้ อยู่ที่เหตุปัจจัยที่จะต้องพิจารณาเอง

  3. กามนี้มีอันตราย เราต้องรู้จักละต้องรู้จักเว้น โดยปฏิบัติตามคุณธรรม 4 ประการที่จะทำให้เกิดสุขและผลดีในปัจจุบัน ประกอบด้วย

    1) ขยันทำมาหากินไม่เกียจคร้าน

    2) ต้องมีเพื่อนดี

    3) ต้องรู้จักแบ่งจ่ายทรัพย์

    4) ต้องป้องกันไม่ให้ทรัพย์หายไป

    และ 4 ประการที่ทำในปัจจุบันแล้วจะให้เกิดสุขและผลดีในเวลาต่อๆ ไป ประกอบด้วย

    5) ศรัทธา

    6) ศีล

    7) จาคะ

    8) ปัญญาที่จะปล่อยวาง

  4. ต้องระวัง อย่าไปติดกับเรื่องวิภวตัณหา คือ ความอยากที่จะไม่ได้ เพราะกระบวนการความคิดนึกของเราบางทีมันเป็นไปตามอำนาจของวิภวตัณหา

 

คุณลีลา

คำถาม : ฟังเทศน์ “ธรรมะรับอรุณ” อยู่เป็นประจำ การเทศน์ครั้งหนึ่งที่พระอาจารย์กล่าวว่า “จะพ้นทุกข์ด้วยทุกข์โทมนัสก็หามิได้ แต่จะพ้นทุกข์ด้วยสุขโสมนัสทีเดียว” เหมือนจะสวนทางกับประโยคในทางจิตวิทยาที่ว่า “ต้องมีความทุกข์ เหมือนกินยาพิษที่จะทำให้เกิดความทุกข์บ้าง ทุกวันๆ ที่พอดี แต่อย่ามากเกินไป” จึงสอบถามว่า พระพุทธเจ้าสอนไว้อย่างไร และจะเข้าสู่นิพพานแบบสบายๆ ได้หรือไม่

คำตอบ : พระพุทธเจ้ายกอุปมาอุปมัยเปรียบเทียบให้เห็นถึงเรื่องการที่จะมารู้อริยสัจสี่มาย่ิงใหญ่เมื่อเทียบการถูกหอกสามเล่มทิ่มแทงทุกวันฯ เป็นเวลาร้อยปี เป็นทุกข์ที่เล็กน้อยมาก แต่มันทุกข์มากกว่ามากถ้าคุณไม่รู้อริยสัจสี่ (อ่านเพิ่มเติมเรื่องที่เกี่ยวข้อง “สัตติสตสูตร ว่าด้วยการตรัสรู้อริยสัจ ๔”)

การกล่าวเช่นนั้น เป็นการชักชวนคนให้มาปฏิบัติ ต้องให้เขาเกิดความมั่นใจ เกิดความพอใจ “ธรรมทั้งหลาย มีฉันทะเป็นมูลราก” โดยการพูดเรื่องที่ดีๆ ทำให้เกิดความพอใจ เกิดกำลังใจ มีความสุขในการทำการปฏิบัติ แต่ไม่ได้หมายเอาความสุข โสมนัสในเรื่องของกาม แต่เป็นความสุขในการปฏิบัติตามทางสายกลาง มรรคแปด ความสุขในสัมมาสมาธิ มีอุเบกขาที่เกิดขึ้นในใจ มันมีความสุขกว่า

นอกจากนี้ยังมีพุทธพจน์ที่ว่า “ขึ้นชื่อว่าความสุขแล้ว ใครๆ จะบรรลุได้โดยสุขนั้นไม่ใช่ แต่ความสุขนั้นบรรลุได้โดยทุกข์” เพื่อให้เมื่อฟังแล้ว ได้เข้ามาศึกษามากระทำมาปฏิบัติ ความสำเร็จไม่ใช่จะได้มาง่ายๆ แต่ความสำเร็จได้มาด้วยความพยายาม ด้วยความลำบาก ด้วยความเพียร ซึ่งไม่ใช่ทุกรกิริยา อันนั้นเป็นทางสุดโต่งไปอีกข้างหนึ่ง

จิตที่ยังมีตัณหา เหมือนแม่เหล็ก ถูกดูดไปข้างใดข้างหนึ่ง เราปรับ ตัด ละ พยายามที่จะมาอยู่ในทางสายกลาง ซึ่งไม่ใช่ทุกข์ โทมนัส แต่ต้องเพียร และไม่ใช่สุขจากกาม แต่เป็นสุขที่เกิดจากสมาธิ จึงจะมาลงล็อกกันตรงกลางได้

 

พระสูตร / เรื่องที่เกี่ยวข้อง

อ่าน “สัตติสตสูตร ว่าด้วยการตรัสรู้อริยสัจ ๔” พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๙ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๑ สังยุตตนิกาย มหาวารวรรค

ฟัง “กิจที่ควรทำในอริยสัจสี่ (ตอนที่ 3) : ตัณหาเป็นสิ่งที่ควรละ” ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2561

ฟัง “คุณค่าของอริยสัจสี่” ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 7 กันยายน พ.ศ. 2561

ฟัง “ความสุขที่เหนือกว่าสุขทั้งปวง” ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2561

ฟัง “สากัจฉาธรรม – ตัณหา เหวลึกที่หยั่งไม่ได้ (สำรองทรัพย์)” ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2560

ชม “ฆราวาสผู้ครองเรือน-ตอนที่ 2” เผยแพร่ทาง YouTube Channel เมื่อวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2560

ชม “๔ ขั้นตอนการทำสมดุลชีวิตด้วยธรรม” เผยแพร่ทาง YouTube Channel เมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2560

ก่อนหน้า