การประดิษฐานแก่บิดามารดา

รายการ "ธรรมะรับอรุณ Live" โดย พระอาจารย์มหาไพบูลย์ อภิปุณฺโณ จากวัดป่าดอนหายโศก อ.หนองหาน จ.อุดรธานี
ร่วมดำเนินรายการโดย คุณ เตือนใจ สินธุวณิก ออกอากาศทาง Facebook "Puredhamma.com" วันที่ 16 ส.ค.2561 เวลา 20.00 น. ออกอากาศทาง FM92.5 ในวันที่ 18 ส.ค.2561 เวลา 05.00 น.

HIGHLIGHTS:

  • วิธีปฏิบัติดูแลบิดามารดา เพื่อให้ได้กำไรทั้งทางโลกและทางธรรมของทุกคนในครอบครัว ควรทำอย่างไร
  • การตัดต้นพระศรีมหาโพธิ์จะเป็นบาปหรือไม่
  • บิดามารดาจะได้บุญจากการบวชลูกหรือจากการไปใส่บาตรลูกชายที่บวช
  • การที่เรารู้ตัวว่าเป็นคนไม่พอใจคนที่ขี้เกียจ หรือมักไปมองว่าเขาขี้เกียจแล้วเราเกิดความไม่พอใจไม่ชอบ เป็นเพราะเรายึดติดใช่หรือไม่ แล้วจะแก้ได้อย่างไร
  • การที่ใจมักจะไปคิดเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่นจะแก้ได้อย่างไร การเจริญเมตตาช่วยได้หรือไม่

บทคัดย่อ

 

คำถาม 1: วิธีปฏิบัติดูแลมารดาที่ไม่สบายและไม่มีความชัดเจนว่าจะมีเวลาอยู่ด้วยกันได้นานแค่ไหน ให้ได้กำไรทั้งทางโลกและทางธรรมทั้งแม่และลูก ทำอย่างไร (ลูกต้องทำงานประจำด้วย)

คำตอบ 1: บุคคลทั้งหลายย่อมมีปฏิสัมพันธ์หรือการกระทำตอบซึ่งกันและกัน แต่จะมีลักษณะแตกต่างกันไปตามบทบาทและหน้าที่ของแต่ละบุคคล ซึ่งเราควรจะปฏิบัติต่อบิดามารดาโดยแบ่งออกเป็น 3 ระดับดังนี้

  1. ระดับทางกาย โดยการเลี้ยงดูตอบแทนท่าน ดูแลเมื่อยามเจ็บป่วย
  2. ระดับทางวาจา ใช้หลักสัมมาวาจา โดยการพูดจารื่นหู ไม่ขัดใจกัน ก่อให้เกิดความสบายใจ ความรักความสามัคคี
  3. ระดับทางใจ เป็นการประดิษฐานจากไม่มีให้มี หรือจากที่มีน้อยให้มีมากขึ้น ตามรายละเอียดในข้อต่อไปนี้
    • ศีล โดยเริ่มจากศีลห้าเป็นเบื้องต้น
    • ศรัทธา ในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์
    • จาคะ คือ การให้ การบริจาค หรือการสละออก มากน้อยตามกำลังความสามารถ
    • ปัญญา แนะนำให้รู้จักปล่อยวาง ให้เห็นความเกิดขึ้น ความดับไป และความเสื่อม

ธรรมะสามารถนำมาใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวันได้ทั้งในทางโลกและทางธรรม ทำได้ในทุกสถานที่ ทุกเวลา และทุกสถานการณ์ ไม่จำกัดว่าตนเองจะต้องทำงานประจำอยู่ จะจ้างผู้อื่นมาดูแลบิดามารดา หรือเราดูแลบิดามารดาเอง ก็สามารถทำได้ทั้งนั้น

อย่างไรก็ตาม การดูแลบิดามารดาถือว่าเป็นบุญอย่างหนึ่ง ซึ่งเราก็ควรจะเริ่มสร้างบุญกับพระอรหันต์ในบ้านของเราก่อน แล้วค่อยแผ่ขยายออกไปที่นอกบ้าน ซึ่งจะเป็นการสนับสนุนให้การปฏิบัติของเราดีได้

- - - ตอบคำถาม : คุณอัญชลี ขจรชีพ

 

คำถาม 2: การตัดต้นพระศรีมหาโพธิ์จะเป็นบาปหรือไม่

คำตอบ 2:การกระทำใดๆทั้งทางกาย วาจา และใจที่ตั้งจิตไว้อย่างดีแล้ว ด้วยทิฐิที่ถูกต้อง ไม่มีเจตนาหรือตั้งจิตในการประทุษร้าย ถือว่าไม่เป็นบาป

 

คำถาม 3: การบวชลูกชายเขาว่าพ่อแม่จะได้ไปสวรรค์ พ่อแม่จะได้บุญจากการบวชลูกหรือจากการไปใส่บาตรลูกชายที่บวช

คำตอบ 3: ในกรณีนี้ผู้ถามสามารถได้รับบุญจากหลายวิธี ดังนี้

  • ยินดีที่ลูกได้บวช
  • การให้ผลของสายความเกี่ยวเนื่องของกรรมหรือกระแสของกรรม เช่น พ่อแม่ทำบุญทำความดี แล้วต้องการให้อานิสงค์นั้นเกิดแก่ลูก หรือในกลับกันพ่อแม่ก็จะได้บุญหากเป็นสิ่งที่ลูกกระทำให้ ถือว่าเป็นผัสสะที่ทำให้เกิดความพอใจ
  • อนุโมทนาบุญ มีจิตยินดีที่เห็นผู้อื่นบวช

อย่างไรก็ตาม การบวชหรือ “บรรพชา” หมายถึง ผู้ที่ออกจากเรือน ไม่เกี่ยวข้องด้วยเรือน จึงไม่จำเป็นต้องโกนผมห่มเหลืองเท่านั้น แต่สามารถที่จะไปปฏิบัติธรรมหลีกเร้น ประพฤติพรหมจรรย์ที่วัดก็ได้

 

- - - ตอบคำถาม : คุณสมพิศ

 

คำถาม 4: การที่เรารู้ตัวว่าเป็นคนไม่พอใจคนที่ขี้เกียจ หรือมักไปมองว่าเขาขี้เกียจแล้วเราเกิดความไม่พอใจไม่ชอบ เป็นเพราะเรายึดติดใช่หรือไม่ แล้วจะแก้ได้อย่างไร

คำตอบ 4: หากมีความทุกข์อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้น เพราะมีอุปาทานเป็นเหตุปัจจัย ซึ่งเป็นการยึดในความดีแล้วผู้อื่นไม่ทำดี นั่นคือเราเริ่มทำความชั่วในนามของความดีแล้ว โดยเริ่มต้นจากการคิดไม่ดีกับผู้อื่น เกิดเป็นปฏิฆะ คือ ความขัดเคือง ความขัดใจ เพราะเนื่องด้วยมีรติ คือ การตั้งความพอใจและความชอบใจไว้ในสิ่งใดสิ่งหนึ่ง

ด้วยการยึดความเป็นสักกายะหรือความเป็นตัวตนของความดี สามารถแก้ไขได้โดยให้พิจารณาถึงความตายและความเป็นอนัตตาทันที เหล่านี้ถือเป็นข้อทดสอบของพระอนาคามีด้วย

 

คำถาม 5: การที่ใจมักจะไปคิดเปรียบเทียบตนเองกับผู้อื่นจะแก้ได้อย่างไร การเจริญเมตตาช่วยได้หรือไม่

คำตอบ 5: หากคิดจะเปรียบเทียบตนเองกับผู้ใดผู้หนึ่ง ก็ให้ส่งใจเปรียบเทียบกับคุณธรรมความดีของพระอริยสาวกเลย เพื่อปฏิบัติดีให้เหมือนพวกท่าน เช่น พระมหาโมคคัลลานะ พระสารีบุตร(พระภิกษุ) นางอุบลวรรณาเถรี(พระภิกษุณี) อนาถบิณฑิกเศรษฐี(อุบาสก) หรือนางอุตตรา(อุบาสิกา) เป็นต้น

การเจริญเมตตา มีจิตเมตตา กับผู้ที่เราคิดเปรียบเทียบด้วยสามารถช่วยได้เช่นกัน หากพิจารณาให้ดีจะพบว่าสาเหตุหลักลำดับแรกของการคิดเปรียบเทียบคือ เพราะเราพอใจหรือไม่พอใจในอย่างใดอย่างหนึ่ง นั่นเอง

 

คำถาม 6: ก่อนหน้านี้ได้เกิดอุบัติเหตุหกล้ม ก่อนที่จะล้มลงไปเหมือนไม่มีสติรู้ตัว แต่พอลงไปแล้วตอนที่ความรู้สึกเจ็บเริ่มเกิดขึ้น ในใจมีคำว่าพุทโธๆ ตลอด แบบนี้คือการมีสติขึ้นมาใช่หรือไม่

คำตอบ 6: การตั้งสติไว้ได้เร็ว เหมือนคนกระพริบตาหรือสะบัดแขนออกไป เพราะมีอินทรีย์ภาวนาชั้นเลิศ

- - - ตอบคำถาม : คุณเจน

พระสูตร / เรื่องที่เกี่ยวข้อง