อภิสัญญานิโรธ

  • สัญญาอย่างหนึ่งเกิดขึ้นจากการศึกษา สัญญานั้นย่อมดับไปเพราะการศึกษา
  • เมื่อมีการประกอบพร้อมของจุลศีล มัชฌิมศีล มหาศีลก็ได้ชื่อว่ามีอริยะศีล
  • บุคคลเมื่อมีจิตตั้งพร้อมในรัตนตรัย , มีศีล ,สำรวมอินทรีย์ , สันโดษ (พอใจในสิ่งที่มีสิ่งที่ได้) , เสพเสนาสนะอยู่เนืองๆ เหล่านี้จะทำให้เราสามารถละนิวรณ์ 5 ได้ เมื่อละนิวรณ์ 5 ได้ก็จะละความคิดทางกามไปได้
  • เมื่อหมดสิ้นกามสัญญาจะเกิดสัญญาใหม่ขึ้นมาทันทีมีปีติมีสุขมีสมาธิและเป็นสัญญาที่ไม่มีกาม
  • สิ่งใดเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นย่อมดับไปเป็นธรรมดา
  • เมื่อมีปัญญาเราจะวางสิ่งที่มากระทบได้มีจิตเป็นอุเบกขา

ในโปฏฐปาทสูตรได้กล่าวถึงตอนที่พระพุทธเจ้าเทศน์สอนโปฏฐปาทปริพาชก… ตอนแรกพระพุทธเจ้าประทับอยู่ที่เชตวันของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี ส่วนโปฏฐปาทปริพาชกอยู่ที่ศาลาสาธารณะแห่งหนึ่ง ซึ่งเดิมทีโปฏฐปาทนั้นเป็นพราหมณ์มาก่อนแต่ภายหลังได้ออกบวชแต่ไม่ได้ออกบวชในคำสอนของพระพุทธเจ้า… โดยที่ก่อนหน้านี้พระพุทธเจ้าได้ทรงแสดงธรรมเรื่องทุกขนิโรธ คือความดับไม่เหลือของทุกข์ (1 ในอริยสัจ 4) คำสอนนี้ได้ไปถึงหูของเดียรถีีย์ ปริพาชกอื่นๆ …  ดังนั้นที่ศาลาในมัลลิการามก็ได้มีพวกปริพาชกพากันกล่าวถึงเรื่องอภิสัญญานิโรธขึ้นมาบ้าง … มีการพูดถึงเรื่องสัญญาทั่วๆ ไป … แล้วจะดับสัญญาเหล่านี้ได้อย่างไร บางพวกกล่าวว่าสัญญาเกิดขึ้นเองดับได้เองไม่มีเหตุปัจจัย  บางพวกก็ว่าไม่ใช่สัญญาเกิดดับได้นั้นมีเหตุปัจจัยอาศัยตัวตนขึ้นมา … บางพวกก็ว่าเกิดเพราะมีเทพ-เทวดาบันดาล ซึ่งเป็นทิฐิความเห็นที่ผิดเพี้ยนไป แต่โปฏฐปาทปริพาชกมีสัญชาตของความเป็นบัณฑิตก็ได้ใคร่ครวญสิ่งที่ได้ยินได้ฟังในศาลาทั้งหมดและระลึกถึงพระพุทธเจ้าขึ้นมา (พุทธานุสติ)

ในขณะนั้นพระพุทธเจ้าทรงทราบเหตุการณ์นี้ขึ้น เลยทรงพระดำเนินไปโปรดโปฏฐปาทปริพาชก...พระพุทธเจ้าทรงยกตัวอย่างให้ปริพาชกท่านนี้ฟังว่า “สัญญาอย่างหนึ่งย่อมเกิดขึ้นเพราะการศึกษา สัญญาอย่างหนึ่งย่อมดับเพราะการศึกษา” … พระพุทธเจ้าทรงอธิบายว่าเมื่อมีพุทโธ ธัมโม สังโฆเกิดขึ้น และ มีผู้ปฏิบัติดีปฏิบัติชอบไปตาม จุลศีล มัชฌิมศีล มหาศีลกลายเป็นอริยะศีลอย่างดี ก็จะมีการสำรวมอินทรีย์ มีการสันโดษ เสพเสนาสนะอันสงัด เมื่อมีศีลอันเป็นไปเพื่อสมาธิแล้วก็จะละนิวรณ์ 5 ได้ … ละนิวรณ์ได้กามสัญญาก็จะดับลง... “สัญญาอย่างหนึ่งเกิดขึ้นเพราะการศึกษา สัญญาอย่างหนึ่งดับเพราะการศึกษา” สัญญาคือความหมายรู้ ความหมายรู้จากการศึกษาจะทำให้เราเห็นว่าสิ่งนี้เกิดขึ้น สิ่งนี้ดับไป

พระสูตร / เรื่องที่เกี่ยวข้อง

ฟัง "โปฏฐปาทสูตร" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2561

ฟัง "รู้สัญญาเกิดสัญญาดับเพราะการศึกษาตามลำดับขั้นของศีล สมาธิ ปัญญา" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2561