อริยะอุโบสถ

HIGHLIGHTS:

  • อุโบสถคือ การเข้าอยู่ซึ่งหมายรวมถึงการเข้าอยู่เพื่อรักษาศีล
  • อริยะอุโบสถ เป็นการเข้าอยู่ที่ให้ผลมาก แผ่ไพศาลมากและได้รับอานิสงส์มาก
  • พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์คือที่ตั้งของสรณะทำให้จิตที่เศร้าหมองผ่องแผ้วขึ้นได้
  • การระลึกถึงอนุสติ 5 อย่างสามารถทำให้จิตตั้งขึ้นได้ มีความผ่องใสขึ้นมาทันที
  • หากว่าเราสามารถรักษาศีลได้แม้อยู่คืนหนึ่งวันหนึ่งก็ถือว่าได้อยู่อุโบสถ อยู่ใกล้กับพระพุทธเจ้าแล้ว ซึ่งศีลมีอานิสงส์มาก มีค่ามากกว่าสมบัติของพระเจ้าจักรพรรดิ

บทคัดย่อ

ในอุโปสถสูตรกล่าวถึงตอนที่นางวิสาขาก็อาศัยวัดบุปผารามเพื่อรักษาอุโบสถ เมื่อพระพุทธเจ้ารับทราบการมาของนางวิสาขาอย่างนี้แล้วก็ทรงอธิบายถึงการเข้าอุโบสถ 3 ลักษณะซึ่งอุโบสถที่เรียกว่าไม่ใช่ของเราคือรักษาแล้วก็คืนเขาไปเช่นการเลี้ยงโค ตอนเช้ามารับโคไปกินหญ้ากินน้ำ พอตอนเย็นก็เอาโคมาคืนเปรียบเหมือนคนที่มาเข้าอุโบสถวันหนึ่งคืนหนึ่ง พอรุ่งเช้าก็คืนศีลไปซึ่งแบบนี้ได้อานิสงส์น้อย ไม่ได้มีอานิสงส์แผ่ไพศาลมาก เรียกว่า “โคปาลกอุโบสถ” ส่วนการเข้ารักษาอุโบสถแบบคร่ำเคร่งทำอย่างใดอย่างหนึ่งด้วยการแสร้งทำ พระพุทธเจ้าเรียกว่า “นิคัณฐอุโบสถ” คือ ไม่ฆ่าสัตว์ที่อยู่ไกลๆ แต่ถ้าอยู่ใกล้ๆ ก็ลงมือฆ่าสัตว์นั้น จัดว่ายังทำปาณาติบาตอยู่ หรือถ้าสัตว์ไม่ทำอันตรายเรา เราก็ไม่ฆ่า แต่ถ้ามาทำร้ายเราก็ฆ่าทิ้งเสีย หรือบางกรณีก็สั่งให้ผู้อื่นฆ่า ชักชวนให้ผู้อื่นลงมือฆ่าแทนตัวเอง… มีผลน้อยได้อานิสงส์น้อย ให้ผลแผ่ไพศาลน้อย...พระพุทธเจ้าจึงยกเรื่อง “อริยอุโบสถ” ให้นางวิสาขาฟังเพราะเป็นอุโบสถที่ประเสริฐ...เริ่มจากระลึกถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม พระสงฆ์ ระลึกถึงศีลและเทวดาชั้นต่างๆ … เพื่อให้จิตมีความผ่องแผ้วให้เป็นที่พึ่งขึ้นมาก่อน… การตั้งจิตแบบนี้จะทำให้มีความเพียรเกิดขึ้น

แล้วในพระสูตรนี้พระพุทธเจ้าทรงกล่าวถึงอนุสติ 5 อย่าง คือ พุทธานุสติ ธรรมานุสติ สังฆานุสติ ศีลานุสติ และ เทวตานุสติต่อมาคือการรักษาศีลเพื่อความเป็นปกติ...และนำเหล่าพระอรหันต์เป็นตัวอย่างเพราะท่านไม่ฆ่าสัตว์ตลอดชีวิต มีความเอ็นดูกรุณาต่อสรรพสัตว์ทั้งปวงไปตลอดชีวิตของท่าน เมื่อเราทำให้ดีรักษาให้ดีไปตลอดก็ได้ชื่อว่าเป็นผู้อยู่ใกล้เหล่าพระอรหันต์นั้น นอกจากนี้เหล่าพระอรหันต์ก็ไม่ลักทรัพย์ ไม่ถือเอาของอันที่เจ้าของไม่ได้ให้...ยังรวมถึงการถือประพฤติพรหมจรรย์ไปตลอดชีวิตไม่เสพเมถุน พูดคำจริง พูดคำตรง … รับอาหารเพียงมื้อเดียว ไม่นั่งนอนบนที่นั่งที่นอนสูงใหญ่...การเข้าอยู่ในอุโบสถแบบนี้ย่อมให้ผลมาก อานิสงส์มากได้รับผลแผ่ไพศาลอย่างมาก...

 

พระสูตร / เรื่องที่เกี่ยวข้อง