อานิสงส์ที่แท้จริง

HIGHLIGHTS:

  • หากต้องการอานิสงส์อย่างแท้จริงจากการให้ทาน การรักษาศีล และการเจริญภาวนา จะต้องปฏิบัติอย่างไรและเข้มข้นมากเท่าใด

บทคัดย่อ

คำถาม 1: ต้องการทราบรายละเอียดของการปฏิบัติตามหลักธรรมคำสอนขององค์พระสัมมาพระพุทธเจ้าคือ การให้ทาน การรักษาศีล และการเจริญภาวนาที่ใช้ในการดำเนินชีวิตประจำวัน ว่าทั้ง 3 ประการนี้ แต่ละประการจะต้องปฎิบัติมากแค่ไหนจึงจะได้อานิสงส์อย่างแท้จริง ทั้งนี้เพื่อจะได้นำไปถือปฏิบัติกับตัวเองและครอบครัวต่อไป

คำตอบ 1: หลักธรรมโดยย่อที่พระพุทธเจ้าทรงรวบรวมไว้เป็นหมวดหมู่ สามารถจัดแบ่งได้ดังนี้

  1. ทาน ศีล ภาวนา หากเจาะลึกลงไปให้ละเอียดมากยิ่งขึ้น ก็ยังแจกแจงเป็น
    • ทาน หมายถึง การให้หรือการสละออกในทรัพย์ ซึ่งถือเป็นการใช้สิ่งภายนอกทำ เพื่อทำให้คลายความตระหนี่
    • ศีล หมายถึง ความเป็นปกติ โดยใช้กายของเราทำ ซึ่งบุคคลทั่วไปจะเริ่มจากการรักษาศีลห้าเป็นเบื้องต้น หรือผู้ประพฤติพรมจรรย์จะรักษาศีลแปด เป็นต้น
    • ภาวนา (ภาวิตา) หมายถึง การพัฒนาทางจิต เพื่อทำให้จิตของเราสูงส่งยิ่งๆขึ้นไป เช่น การปฏิบัติสมาธิ มีความอดทนในสถานการณ์ต่างๆ การใช้ปัญญามองเห็นตามความเป็นจริง เป็นต้น
  2. ทาน ศีล สวรรค์ โทษของกาม อานิสงค์ในการหลีกออกจากกาม
  3. ศีล สมาธิ ปัญญา
    • ศีล ได้แก่ สัมมากัมมันตะ สัมมาวาจา สัมมาอาชีวะ
    • สมาธิ ได้แก่ ฌานทั้งสี่ สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ
    • ปัญญา ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ
  4. อริยมรรคมีองค์แปด

 

หลักธรรมเหล่านี้อยู่รวมกับชีวิตประจำวันของทุกคนอยู่แล้วตลอดเวลา ดังนั้นหากจะทำให้ละเอียดมากยิ่งขึ้นเพื่อทำให้เกิดอานิสงค์ สามารถแจกแจงรายละเอียดได้ดังต่อไปนี้

  1. ทาน ประกอบด้วย
    • วัตถุที่สามารถให้ได้ต้องบริสุทธิ์ ได้มาอย่างสุจริตด้วยหยาดเหงื่อแรงงานของตนเอง ไม่ถือเอาทรัพย์ที่เจ้าของเขาไม่ให้
    • เกิดจากศรัทธาของผู้ให้ทั้งก่อนให้ (ทำให้มีจิตน้อมไป) ระหว่างให้ (ทำให้มีความเลื่อมใส) และหลังให้ (ทำให้มีความปลื้มใจ)
    • อีกทั้งถ้าผู้รับหรือเนื้อนาบุญเป็นผู้มีคุณธรรมสูง เป็นผู้ที่มีราคะ โมหะ โทสะเบาบางหรือไม่มีเลย จะยิ่งทำให้บุญนั้นส่งผลมากยิ่งขึ้นไป
  2. ศีล ประกอบด้วย
    • ต้องหลีกเลี่ยงจากสีลพตปรามาส หรือการปฏิบัติแบบลูบคลำศีลและพรตอย่างผิดๆ
    • มีความอดทน หลีกเลี่ยงการกระทบกระทั่งกันที่จะทำให้ผิดสัมมาวาจาได้
    • มีความระมัดระวัง รอบคอบที่จะไม่ทำร้ายหรือฆ่าสัตว์ตัวเล็กตัวน้อย โดยการมีสัมมาสติและสัมมาวายามะ
    • รักษาศีลแปด ทำเพิ่มขึ้นในบางวันหรือโอกาสพิเศษอื่นๆ หรือตั้งใจรักษาศีลให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้แม้จะไม่คบแปดข้อก็ตามเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา
    • การรักษาศีล สามารถทำได้หลายแนวทางและหลายรูปแบบ เช่น การพูดวาจาตรง การพูดจาหลีกเลี้ยวลดหย่อนในความดีของตนเอง ศีลที่เป็นไปเพื่อสมาธิ การสำรวมอินทรีย์ การรู้ประมาณในการบริโภค การประกอบอยู่ในธรรมอันเป็นเครื่องตื่น
    • สามารถทำได้ทุกขณะ ระลึกได้เมื่อไรก็ลงมือทำเลย ค่อยๆ สะสมไป ซึ่งจะกลายเป็นอานิสงค์ได้ สามารถนำมาปฏิบัติให้เป็นปกติหรือเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของเราได้เลย
  3. ภาวนา ประกอบด้วย
    • การวางจิตได้แม้จะเจอกับเรื่องสุขหรือทุกข์ ไม่เป็นไปตามอำนาจของลิ้นของปาก สามารถทำจิตให้อ่อนน้อมเยือกเย็นอยู่ได้ แม้ว่าจะพบทั้งผัสสะที่น่าพอใจและไม่น่าพอใจ
    • เราต้องฝึกทำ ทำได้ตลอดเวลา โดยการมีสติอย่างต่อเนื่องเพื่อรักษาจิตของเรา เพราะภาวนาเป็นพื้นฐานของทานและศีลอีกด้วย

 

“บุคคลที่มีทาน ศีล ภาวนาจะเป็นผู้ที่พึ่งได้” อานิสงค์ที่จะได้แน่นอนคือ

  • มีความก้าวหน้าในที่ทำงาน เพราะได้รับความไว้วางใจและมอบหมายงานชิ้นสำคัญให้ทำ
  • ครอบครัวอยู่เย็นเป็นสุข เป็นที่รักใคร่ของญาติพี่น้องและลูกหลาน
  • ระลึกถึงความดีจากทาน ศีล ภาวนาที่ได้ทำมาอย่างดีในเวลาใกล้จะตาย
  • อานิสงค์ในเวลาต่อๆไปที่ยังไม่เห็น แต่จะเกิดขึ้นแน่นอน ไม่ว่าจะบรรลุธรรมของอริยบุคคลในขั้นต่างๆ การเกิดในสวรรค์หรือพรหมโลก เป็นต้น

พระสูตร / เรื่องที่เกี่ยวข้อง