ปัจฉิมวัย

  • หลักธรรมสำหรับผู้สูงอายุ
  • ภัยในอนาคตที่จะเกิดขึ้นกับชีวิตเราทุกคน ประกอบด้วยอะไรบ้าง
  • องค์ประกอบของคนที่สมควรประกอบความเพียรได้

 

เราสามารถแบ่งวัยของคนปกติได้ ออกเป็น 3 วัยดังต่อไปนี้

  1. ปฐมวัย (วัยแห่งการเรียน) คือ ผู้มีอายุตั้งแต่เกิดจนถึง 30 ปี ต้องไม่ประมาทในการศึกษาหาความรู้
  2. มัชฌิมวัย (วัยแห่งการใช้) คือ ผู้มีอายุตั้งแต่ 31 ปีจนถึง 60 ปี ต้องไม่ประมาทในการทำมาหากิน ประกอบสัมมาอาชีพ ไม่เที่ยวเล่นเตร็ดเตร่ เก็บหอมรอมริบ สะสมและรวบรวมทรัพย์สินต่างๆ
  3. ปัจฉิมวัย (วัยแห่งการสอน) คือ ผู้มีอายุมากกว่า 60 ปีขึ้นไป ต้องไม่ประมาทในการเตรียมตัวเข้าสู่วัยสูงอายุ ไม่ควรเที่ยวเล่นเตร็ดเตร่อีกแล้ว แต่อาจมีการทำมาหากินบ้างซึ่งไม่เน้นหนักเท่ามัชฌิมวัย และปฏิบัติตนให้เป็นร่มโพธิ์ร่มไทรของลูกหลาน

 

พระพุทธเจ้าทรงตรัสสอนว่า ในแต่ละวัยต้องไม่ตั้งอยู่ในความประมาทของใช้ชีวิต โดยเฉพาะผู้ที่เข้าสู่ปัจฉิมวัยควรจะทำในปัจจุบันของเราอย่างเต็มที่ เพื่อให้เวลาต่อๆไป(สัมปราย) เกิดผลที่ดีตามมา โดยสิ่งที่ควรทำนั้นคือ “โลกุตรธรรม” อันได้แก่

  • ศรัทธา : ศรัทธาในสิ่งที่พระพุทธเจ้าสอน ศรัทธาในการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า
  • ศีล : รักษาศีลห้าเป็นอย่างน้อย
  • จาคะ : การบริจาค การให้ทาน รู้จักสละทรัพย์ออก ทำทักษิณาทานกับผู้เป็นเนื้อนาบุญ
  • ปัญญา : มีปัญญาในการละวาง ในการเห็นถึงความเกิดขึ้นและดับไปของสิ่งต่างๆ ไม่ยึดถือ

 

อย่างไรก็ตาม หากผู้สูงอายุบางท่านยังไม่สามารถปรับตัวปรับใจในการยอมรับความจริงได้ว่า ตนกำลังย่างเข้าสู่สัมปรายภพแล้ว ก็ยังมีคำแนะนำเพื่อเป็นแนวทางได้ดังนี้

  1. มีกัลยาณมิตร ชักชวนกันไปในทางที่ดี ไม่ผิดศีล ไม่เผลอเพลิน
  2. รู้จักเข้าหาหรือฟังคำสอนดีๆจากพระพุทธเจ้า หรือครูบาอาจารย์ต่างๆ
  3. นำธรรมะที่ได้ยิน ได้ฟัง และได้เรียนรู้มาปฏิบัติ

 

พระพุทธเจ้าทรงเคยเตือนถึงภัยในอนาคตที่จะเกิดขึ้นกับชีวิตเราทุกคน ซึ่งมีทั้งหมด 5 ประการดังนี้

  1. ภัยจากความแก่
  2. ภัยจากความเจ็บไข้
  3. ภัยจากข้าวปลาอาหารขาดแคลน
  4. ภัยจากโจรป่ากำเริบ
  5. ภัยจากหมู่สงฆ์แตกแยกกัน

 

ดังนั้นจะเห็นว่าทั้งความแก่และความเจ็บไข้เป็น 2 ใน 5 ของภัยในอนาคตที่เมื่อมาถึงแล้วจะทำให้เราทำความเพียรได้ยาก แต่ก็ไม่ใช่จะทำไม่ได้เลย เพราะองค์ประกอบของคนที่สมควรประกอบความเพียรได้นั้นจะต้องมีศรัทธา รักษาศีล และลงมือทำความเพียรทันทีไม่ว่าจะเป็นการนั่งสมาธิ ปฏิบัติธรรม หรือการฟังธรรม ซึ่งสามารถทำเองที่บ้านหรือไปปฏิบัติเต็มรูปแบบที่วัดก็ได้ โดยที่การทำความเพียรนั้นก็เพื่อจะให้เราพ้นจากกิเลสและพ้นจากภัยคือ ความเจ็บ ความแก่ และความตายที่กำลังจะมาถึงด้วย

ทั้งนี้ผู้สูงอายุควรจะมองเห็นว่า การเปลี่ยนแปลงของร่างกายและสุขภาพนั้นเป็นเทวฑูตที่จะเร่งให้เราสร้างความดี และเป็นเครื่องเตือนเครื่องบอกให้เราทำความดีในทุกๆรูปแบบ

 

พระสูตร / เรื่องที่เกี่ยวข้อง

  • อ่าน "อนาคตสูตรที่ 2" เล่มที่ 22 พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ 14 อังคุตตรนิกาย ปัญจก-ฉักกนิบาต