สากัจฉาธรรม - แผ่เมตตา

HIGHLIGHTS:
  • การแผ่เมตตาควรทำอย่างไร และอานิสงค์ของการแผ่เมตตา

บทคัดย่อ

 

คำถาม ๑: ขอคำแนะนำ เรื่องการแผ่เมตตาและอานิสงค์ของการแผ่เมตตา

 

คำตอบ ๑: คำว่า เมตตา มาจากรากศัพท์คำว่า มิตร ที่หมายถึงเพื่อนกัน กล่าวคือต้องตั้งจิตแบบเป็นมิตร โดยมองกันด้วยสายตาแห่งคนที่รักใคร่กันเป็นอยู่ เปรียบเทียบได้กับสายตามารดามองดูบุตรด้วยความเมตตา ซึ่งเป็นความรักที่บริสุทธิ์ ให้ความเมตตาได้แบบไม่มีเงื่อนไข ไม่มีประมาณ (อัปปมัญญา) ไม่เจือด้วยกามคุณ และปรารถนาให้ผู้อื่นมีความสุข

อ้างอิงจากพระไตรปิฎก อังคุตตรนิกาย ในหมวดเอกทสก ซึ่งกล่าวถึงอานิสงค์ของการเจริญเมตตาเจโตวิมุติ ซึ่งทำมาแล้วแต่แรก ทำให้เจริญ ทำให้มาก ทำให้เป็นดุจยานที่เทียมดีแล้ว ทำให้เป็นที่ตั้ง ประพฤติสั่งสมเนืองๆ และปรารภอย่างสม่ำเสมอดีแล้ว จะทำให้เกิดอานิสงส์ทั้ง ๑๑ อย่างดังนี้

    • หลับเป็นสุข
    • ตื่นเป็นสุข กล่าวคือจะไม่สะดุ้งตกใจตื่นขึ้นมา
    • ไม่ฝันร้าย ด้วยเรื่องที่เป็นไปในทางกาม การพยาบาท เบียดเบียน
    • เป็นที่รักของพวกมนุษย์
    • เป็นที่รักของพวกอมนุษย์ รวมถึงสัตว์เดรัจฉาน เปรต อสูรกาย และสิ่งมีชีวิตอื่นๆที่ไม่ใช่มนุษย์
    • เทพยดารักษา ถือเอาตั้งแต่เทวดาชั้นจาตุมหาราชิกาจนถึงชั้นพรหม
    • ไฟก็ดี ยาพิษก็ดี หรือศาตราก็ดี ไม่ต้องบุคคลนั้น หมายถึง ไม่สามารถกระทบกระทั่งหรือทำให้เกิดอันตรายได้
    • จิตตั้งมั่นได้รวดเร็ว สามารถเข้าสมาธิได้ง่าย
    • สีหน้าผุดผ่อง มีประกายผ่องใส
    • ไม่หลงใหลทำกาละ กล่าวคือ มีสติสัมปชัญญะครบถ้วนก่อนตาย ไม่โดนโมหะเข้าครอบงำ เมื่อตายแล้วจะไปสู่สุขคติได้
    • เมื่อยังไม่บรรลุคุณวิเศษที่ยิ่งขึ้นไปย่อมเกิดในพรหมโลก

 

คำถาม ๒: ป่วยเรื้อรังเป็นเวลายาวนานนับสิบปี เคลื่อนไหวไม่สะดวกทุกข์ทรมาน และยังต้องทำงานเหมือนคนทั่วไป แต่ยังฟังธรรมะทุกวันทำให้มีความสุขทางใจอยู่บ้าง แต่ช่วงหลังอาการป่วยหนักขึ้นทำให้จิตตก เวลาที่จิตตกจะยกจิตขึ้นทำได้ยาก ร่างการที่ป่วยนี้ฉุดรั้งจิตได้ด้วยหรือ และจะทำอย่างไรให้จิตเป็นอิสระ

 

คำตอบ ๒: ร่างกายที่ป่วยสามารถฉุดรั้งจิตได้ เนื่องด้วยกายเมื่อยล้า ทำให้จิตอ่อนเพลียและสามารถทำให้จิตเหินห่างจากสมาธิได้ ดังนั้นควรจะทำให้จิตสงบจากภายในโดยการเข้าสมาธิให้ลึกลงไป ให้จิตตั้งมั่น ซึ่งมีวิธีแก้ไขดังนี้

  • การเจริญเมตตาอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอ รวมถึงการแผ่เมตตาให้ตนเองด้วย
  • การพิจารณาเห็นความเป็นของไม่เที่ยงในกาย มีโทษและทุกข์มาก
  • ให้สังเกตด้วยสติสัมปชัญญะ เพ่งดูอย่างดี ในเหตุปัจจัยของการปฏิบัติธรรม รักษาศีลแล้วเกิดความสุขทางใจ โดยไม่ให้มีความกระสันอยากหรือตัณหา แต่ตั้งความเพียรเอาไว้ให้สืบเนื่องต่อไปในธรรมะนั้นๆ

แม้ว่ากายเราทุกข์แล้ว แต่ไม่ควรทำให้ใจทุกข์ตามไปด้วยโดยการแสวงหากามสุขเข้ามาเพิ่มเติมอีก เพราะจะเป็นการสร้างความทุกข์เพิ่มมากขึ้นไปอีก ดังนั้นการที่เรารักษาศีล ฟังธรรมอยู่เรื่อยๆ มีพุทโธ ธัมโม สังโฆเป็นที่พึ่ง และการที่เราระลึกถึงคุณพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ถือว่าเป็นผู้ประเสริฐ เดินมาตามทางอริยมรรคมีองค์แปดที่ถูกต้องแล้ว มีธรรมะรักษาจิต ทำให้กายกับใจแยกออกจากกัน และทำให้จิตยกสูงขึ้น เป็นอิสระจากกันได้

 

ตอบคำถาม: คุณจักรวาล แสงสีมนต์ / คุณกลิ่นดี

พระสูตร / เรื่องที่เกี่ยวข้อง