ตอบคำถาม - ความหมายของคำว่า อนุโมทนา โสดาปฏิมรรค และโสดาปฏิผล

HIGHLIGHTS:
  • คำว่าสัตว์ ที่ใช้ในพระสูตรต่าง ๆ เกี่ยวข้อง กับ จิต มโน วิญญาณ หรือสาย ปฏิจจสมุปบาท หรือไม่อย่างไร?
  • การนับพรรษาของภิกษุ นับอย่างไร?
  • คำว่า “อนุโมทนา” กับ “โมทนา” เหมือนหรือต่างกันอย่างไร?
  • คำว่า “โสดามรรค” กับ “โสดาผล” มีความหมายว่าอย่างไร?

บทคัดย่อ

 

- จาก ภิกษุสัมพันธ์ ทางเว็บไซต์

 

คำถาม ๑: คำว่าสัตว์ ที่ใช้ในพระสูตรต่าง ๆ เกี่ยวข้อง กับ จิต มโน วิญญาณ หรือสายปฏิจจสมุปบาท หรือไม่อย่างไร?

คำตอบ ๑: คำว่าสัตว์ มี ๒ ความหมาย ในความหมายที่ ๑ คือ สิ่งมีชีวิตทั่วไป ความหมายที่ ๒ คือ ผู้ข้อง ในทั้ง ๒ ความหมายนี้เกี่ยวข้องกับเรื่องของใจทั้งสิ้น ...ผู้ที่ข้องอยู่ในสังสารวัฎ นี้ จึงมีการเกิด ซึ่งการเกิดก็มีใน ปฏิจจสมุปบาท ..เกิดขึ้นโดยอาศัยเหตุปัจจัย มีทั้งเหตุ ทั้งผล มีทั้งความทุกข์อยู่ในสัตว์นี้ ถ้าเราสามารถละตัณหา ละอุปาทาน หรือถอนสังโยชน์ ต่างๆ ได้ พระพุทธเจ้าเรียกว่า ผู้ที่พ้นแล้วจากบ่วง ..

 

คำถาม ๒: การนับพรรษาของพระภิกษุ เราจะเริ่มนับพรรษาสำหรับภิกษุเมื่อไหร่?

คำตอบ ๒: คำว่าพรรษา มาจากภาษาบาลี ว่า วสฺส หมายถึง ฝน นี่คือความหมายที่ ๑ คำว่า พรรษา ถ้าเป็นราชาศัพท์ หมายถึง ปี

การนับจึงแตกต่างกัน ถ้าพรรษาที่หมายถึงฝน เมื่อเริ่มบวชตอนเข้าพรรษา ผ่านไป สามเดือน หรือ หนึ่งฤดูฝน ก็จะเรียกว่าว่า ๑ พรรษา ไม่ได้หมายถึงหนึ่งปี แต่ถ้าใช้เป็นราชาศัพท์ ก็ต้องรอให้ครบรอบปี ถึงจะเรียกว่า ๑ พรรษา

 

- จาก คุณนันท์นภัส จ.พระนครศรีอยุธยา

 

คำถาม : คำว่าอนุโมทนา กับคำว่า โมทนา เหมือนหรือต่างกันอย่างไร? ตามความเข้าใจคำว่า “อะ” น่าจะเป็นแปลว่าไม่ แล้วคำว่า“อนุโมทนา” จะเป็นความหมายดีหรือไม่ดี?

คำตอบ : คำว่า“อนุโมทนา” อนุ แปลว่า ตาม อนุโมทนา แปลว่า กถาเป็นเครื่องดำเนินตาม เป็นเครื่องหมายบ่งบอกว่าบันเทิง ยินดีตามที่คุณยินดีตามแล้ว เช่น ถ้าใครไปทำบุญโดยการให้ทาน รักษาศีล แล้วเราก็มีจิตที่ดำเนินตามเขาไป ด้วยความยินดีตามนั้น จิตแบบนี้เป็นจิตที่เป็น อนุโมทนา แล้วกล่าวออกมา คำว่า โมทนา เข้าว่าใจน่าจะเป็นคำพูดสั้นๆ ที่ย่อมาจากคำว่า อนุโมทนา

 

- จาก คุณวิมลมาศ จ.อุตรดิตถ์

 

เล่าถึงเรื่องราวการปฏิบัติและการดูแลครอบครัวที่ตนปฏิบัติอยู่

การรักษาผู้อื่น พระพุทธเจ้าเคยเปรียบเทียบเอาไว้กับการเล่นกายกรรม โดยเปรียบเทียบว่าถ้าเราจะรักษาผู้อื่นให้ได้ดี ให้รักษาด้วยความรักใคร่เอ็นดู รักษาด้วยเมตตาจิต รักษาโดยการไม่เบียดเบียน รักษาด้วยความอดทน การที่เรารักษาคนอื่นแบบนี้ จะเรียกว่าเป็นการรักษาตัวเองด้วย จิตใจเรารักษาเอาไว้ให้ดี ด้วยการมีสติแบบนี้จะสามารถทำจิตมีความสงบเย็น มีกุศลธรรมเกิดขึ้น กำจัดอกุศลธรรมออกไปได้ ถ้าเรามาตามทาง ความทุกข์ในชีวิตของเรามันจะลดลงไปทุกขั้นตอน ของการปฏิบัติแน่นอน

 

- จาก คุณสายทิพย์ จ.ชลบุรี

 

คำถาม : เคยได้อ่านหนังสือเกี่ยวกับ โสดามรรค และ โสดาผล มีความหมายอย่างไร?

คำตอบ ๑: โสดา มาจาก ภาษาบาลี ว่า โสตะ แปลว่า กระแส ใช้เป็นคำนามหมายถึงบุคคล เรียกว่า โสดาบัน หมายถึง ผู้ถึงกระแส ซึ่งแยกเป็นสองส่วน ส่วนที่เป็นมรรค คือ ทาง และส่วนที่เป็นผล คือ ได้แล้ว

“โสดาปฏิมรรค” คือ ทางที่จะให้ไปสู่ความเป็นโสดาบัน ทางที่จะให้ไปสู่ความเป็นผู้ถึงกระแส

“โสดาปฏิผล” คือ ผลของผู้ที่เป็นโสดาบัน ผลของที่เป็นผู้ถึงกระแสเกิดขึ้นแล้ว

“โสตาปัตติยังคะ ๔” คือ คุณธรรมที่จะให้เป็นผู้ที่ถึงกระแส มี ๔ อย่าง คือ

    • มีความหยั่งลงมั่นไม่หวั่นไหว ในพระพุทธเจ้า
    • มีความหยั่งลงมั่นไม่หวั่นไหว ในพระธรรม
    • มีความหยั่งลงมั่นไม่หวั่นไหว ในพระสงฆ์
    • มีศีล ชนิดที่เป็นที่พอใจของเหล่าพระอริยเจ้า ไม่เป็นไปเพื่อตัณหาทิฐิ เป็นศีลที่จะทำให้เกิดสมาธิได้

 

พระสูตร / เรื่องที่เกี่ยวข้อง