คำพุทธ - ธรรมิกสูตร

  • ธรรมิกสูตร ไม่ประทุษร้ายในเพื่อนผู้ประพฤติพรหมจรรย์
  • จิตของเรา จักไม่ประทุษร้าย ในเพื่อนผู้ประพฤติพรหมจรรย์ ผู้เสมอตน ดังนี้
  • เพราะเราไม่กล่าวว่า การขุดโค่นคุณความดีของตนเช่นนี้ จะมีภายนอกศาสนานี้ เหมือนการด่าบริภาษเพื่อนผู้ประพฤติพรหมจรรย์
  • บัณฑิตไม่พึงขุดโค่นคุณความดีของตน แต่พึงรักษาตนทุกเมื่อ

 

"จิตของเรา จักไม่ประทุษร้าย ในเพื่อนผู้ประพฤติพรหมจรรย์ ผู้เสมอตน ดังนี้"

ดูกรพราหมณ์ธรรมิกะ เธอพึงสำเหนียกใจอย่างนี้แล ฯ

- พุทธพจน์ -

 

พราหมณ์ธรรมิกะ: ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ อุบาสกชาวชาติภูมิชนบท ได้ขับไล่ข้าพระองค์ผู้ไม่ดำรงอยู่ในสมณธรรมให้ออกจากอาวาสทั้ง ๗ แห่ง ในชาติภูมิชนบท ทั้งหมด พระเจ้าข้า ฯ

พระพุทธเจ้า: ดูกรพราหมณ์ธรรมิกะ เรื่องเคยมีมาแล้ว มีครูชื่อ สุเนตตะ เป็นเจ้าลัทธิ ผู้ปราศจากความกำหนัดในกามทั้งหลาย มีสาวกหลายร้อยคน ครูชื่อ สุเนตตะ ได้แสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลาย เพื่อความเป็นผู้เกิดในพรหมโลก สาวกเหล่าใด เมื่อครูสุเนตตะแสดงธรรมเพื่อความเป็นผู้เกิดในพรหมโลกอยู่ ไม่ทำจิตให้เลื่อมใส สาวกเหล่านั้น หลังจากการตาย ได้ไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก

ส่วนสาวกเหล่าใด เมื่อครูสุเนตตะแสดงธรรม เพื่อความเป็นผู้เกิดในพรหมโลกอยู่ ได้ทำจิตให้เลื่อมใส สาวกเหล่านั้นหลังจากการตายแล้ว ก็ไปเกิดในสุคติ โลกสวรรค์ ฯ

ดูกรพราหมณ์ธรรมิกะ เรื่องเคยมีมาแล้ว มีครูชื่อมูคปักขะ ฯลฯ มีครูชื่ออรเนมิ ฯลฯ มีครูชื่อกุททาลกะ ฯลฯ มีครู ชื่อหัตถิปาละ ฯลฯ มีครูชื่อโชติปาละ เขาเหล่านั้นเป็นเจ้าลัทธิ ผู้ปราศจากความกำหนัดในกามทั้งหลาย มีสาวกหลายร้อยคน ได้แสดงธรรม เพื่อความเป็นผู้ไปเกิดในพรหมโลก สาวกเหล่าใด เมื่อครูผู้เป็นศาสดาแสดงธรรมเพื่อความเป็นผู้เกิดในพรหมโลกอยู่ ไม่ทำจิตให้เลื่อมใส สาวกเหล่านั้น หลังจากการตาย ได้ไปเกิดในอบาย ทุคติ วินิบาต นรก

ส่วนสาวกเหล่าใด เมื่อครูผู้เป็นศาสดาแสดงธรรม เพื่อความเป็นผู้เกิดในพรหมโลกอยู่ ได้ทำจิตให้เลื่อมใส สาวกเหล่านั้นหลังจากการตายแล้ว ก็ไปเกิดในสุคติ โลกสวรรค์ ฯ

ดูกรพราหมณ์ธรรมิกะ เธอจะเข้าใจความในข้อนี้ว่าอย่างไร? ถ้าผู้ใดมีจิตถูกโทสะประทุษร้าย พึงด่า บริภาษ ครูทั้ง ๖ นี้ ผู้เป็นเจ้าลัทธิ ผู้ปราศจากความกำหนัดในกามทั้งหลาย มีบริวารหลายร้อยคน พร้อมทั้งหมู่สาวก ผู้นั้นพึงประสบสิ่งที่ไม่ใช่บุญเป็นอันมาก ข้อนั้นเป็นอย่างนั้น ไม่ใช่หรือ?"ข้อนั้นเป็นอย่างนั้น พระเจ้าข้า!"

ดูกรพราหมณ์ธรรมิกะ ผู้ใดมีจิตถูกโทสะประทุษร้าย พึงด่า พึงบริภาษครูทั้ง ๖ นี้ ผู้เป็นเจ้าลัทธิ ผู้ปราศจากความกำหนัดในกามทั้งหลาย มีบริวารหลายร้อยคน พร้อมทั้งหมู่สาวก ผู้นั้นพึงประสพสิ่งที่ไม่ใช่บุญเป็นอันมาก

ผู้ใดมีจิตถูกโทสะประทุษร้าย พึงด่า บริภาษบุคคลผู้ถึงพร้อมด้วยทิฐิสมบูรณ์คนเดียว ผู้นั้นย่อมประสพสิ่งที่ไม่ใช่บุญมากกว่าบุคคลผู้ด่าบริภาษครูทั้ง ๖ นั้น ข้อนั้นเพราะเหตุไร?"เพราะเราไม่กล่าวว่า การขุดโค่นคุณความดีของตนเช่นนี้ จะมีภายนอกศาสนานี้ เหมือนการด่าบริภาษเพื่อนผู้ประพฤติพรหมจรรย์"

ดูกร พราหมณ์ธรรมิกะ เพราะเหตุนั้นแล เธอพึงสำเหนียกใจอย่างนี้เถิดว่า

"จิตของเรา จักไม่ประทุษร้าย ในเพื่อนผู้ประพฤติพรหมจรรย์ ผู้เสมอตน ดังนี้"

ดูกรพราหมณ์ธรรมิกะ เธอพึงสำเหนียกใจอย่างนี้แล ฯ

และในที่นั้น พระผู้มีพระภาคจึงได้กล่าวคำที่เป็นคาถาสืบไปว่า "ครูทั้ง ๖ ผู้มียศ ได้รับยกย่องว่า เป็นเจ้าลัทธิในอดีต คือ ครูสุเนตตะ, ครูมูคปักขะ , ครูอรเนมิ, ครูกุททาลกะ, ครูหัตถิปาลมานพ และครูโชติปาละ ผู้เป็นพราหมณ์ปุโรหิตของพระราชา ๗ พระองค์ เป็นเจ้าของโค ท่านเหล่านั้นได้เป็นผู้หมดกลิ่นบาป มุ่งมั่นในกรุณา ผ่านพ้นกามสังโยชน์ คลายกามราคะเสียได้ เป็นผู้เข้าถึงพรหมโลกแล้ว แม้สาวกหลายร้อยของครูเหล่านั้นก็เป็นผู้หมดกลิ่นสาป เป็นผู้มั่นในกรุณา ล่วงพ้นกามสังโยชน์ คลายกามราคะเสียได้ เป็นผู้เข้าถึงพรหมโลกแล้ว

"ก็นรชนใด มีความดำริทางใจ ถูกโทสะประทุษร้ายแล้ว บริภาษท่านผู้เป็นฤาษีทั้งหลาย ภายนอกศาสนา ผู้ปราศจากความกำหนัด มีจิตตั้งมั่นแล้ว นรชนนั้นย่อมประสพสิ่งที่ไม่ใช่บุญเป็นอันมาก

ส่วนนรชนใด มีความดำริทางใจถูกประทุษร้ายแล้ว บริภาษภิกษุผู้เป็นพุทธสาวก มีทิฐิสมบูรณ์รูปเดียว นรชนนั้น ย่อมประสพสิ่งที่ไม่ใช่บุญมากกว่าผู้บริภาษครูทั้งหลายเหล่านั้น

"นรชนไม่พึงเสียดสี ท่านผู้มีความดี ผู้ละทิฐิได้แล้ว เราเรียกบุคคลผู้มีอินทรีย์ ๕ ที่ยังอ่อน คือ ศรัทธา, วิริยะ, สติ, สมาธิ และวิปัสสนา ยังไม่ปราศจากความกำหนัดในกามทั้งหลายว่า เป็นบุคคลที่เจ็ดแห่งพระอริยสงฆ์"

"นรชนใด เบียดเบียน ทำร้ายบุคคลเช่นนั้นผู้เป็นภิกษุ ในกาลก่อน นรชนนั้นชื่อว่า ทำร้ายตนเอง บั่นรอนอรหัตผลในภายหลัง

ส่วนนรชนใด รักษาตน นรชนนั้น ชื่อว่า เป็นผู้รักษาตนในภายนอก เพราะเหตุนั้น บัณฑิตไม่พึงขุดโค่นคุณความดีของตน แต่พึงรักษาตนทุกเมื่อ"

 

พระสูตร / เรื่องที่เกี่ยวข้อง

อ่าน "ธรรมิกสูตร" เล่มที่ ๒๒ พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๑๔ อังคุตตรนิกาย ปัญจก-ฉักกนิบาต

อ่าน "มูสิกชาดก ว่าด้วย ผู้เอาธรรมบังหน้า"

อ่านเรื่อง "พระสุธรรมเถระ"