ทำสัญญาให้เป็นญาณ

HIGHLIGHTS:
  • จากความรู้ที่เป็น สัญญา นำมากระทำอย่างเอาใจจดใจจ่อคือ ฌาน (การเพ่ง) เพื่อให้เกิดความรู้ยิ่ง ความรู้พร้อม (ปัญญา) ชนิดที่เป็น ญาณ ได้
  • ภาวิตา คือ การภาวนา เดินตามอริยมรรคมีองค์ ๘ ตั้งสติอยู่ด้วยความไม่ประมาท ทำอยู่บ่อย ทำให้มาก ย่อมพัฒนา ทำสัญญาให้เป็นญาณ คือ ความรู้ในการเหนือโลกได้

 

บทคัดย่อ

“สัญญาเกิดก่อน ญาณเกิดขึ้นทีหลัง…เพราะมีการเกิดขึ้นแห่งสัญญา จึงมีการเกิดขึ้นแห่งญาณ…บุคคลจะสามารถรู้สึกได้อย่างนี้ว่า เพราะสัญญานี้เป็นปัจจัย ญาณจึงเกิดขึ้นแก่เรา”…พุทธพจน์

 

ในแง่ของการปฏิบัติ ความรู้ที่ได้จากการ ท่องจำหนังสือตำรา ในภาษาบาลีใช้คำว่า ปริยัติ คือ สัญญา ส่วน สิกขา เป็น ความรู้ที่เกิดจากการปฏิบัติ  การทำอย่างเอาใจใส่ ใจจดจ่อ ความเอาใส่ใจตรงนี้ เรียกว่า ฌาณ (การเพ่ง)  ทำจน เกิดความชำนาญ ทำจนได้เกิดเป็นความรู้อันยิ่ง (วิชชา) คือ ญาณ ซึ่งเป็นผลจากการศึกษาปริยัติและปฏิบัติที่ถูกต้อง ภาษาบาลีใช้คำว่า ปฏิเวธ

หากมองในแง่มุมของอริยสัจสี่ จะสามารถแจกแจงออกมาได้เป็น ทุกข์ (ขันธ์ ๕) มรรค (ข้อปฏิบัติที่จะทำให้ถึงความดับไม่เหลือของทุกข์) และ นิโรธ (ความดับไม่เหลือของทุกข์) 

และในแง่ของ ปัญญา ในสมัยหลัง ๆ นั้น จะมีการจดบันทึกตำรับตำรา โดยใช้คำว่า สุตมยปัญญา จินตมยปัญญา และ ภาวนามยปัญญา ซึ่งเป็นปัญญา 3 อย่างที่สำเร็จด้วยการฟัง ด้วยการคิดพิจารณาใคร่ครวญ และด้วยการอบรมภาวนา ซึ่งเมื่อบุคคลเจริญซึ่งภาวนาอยู่ ย่อมได้ซึ่งปัญญาคือความรู้ความเห็นตามที่เป็นจริง

เวลาที่เรามีการควบคุมเป็น ฌาณ พยายามที่จะทำจิตที่เป็นอารมณ์อันเดียวให้เกิดขึ้น การทำตรงนี้ ทำไป ๆ มันจะมีความชำนาญ มีความที่เป็นสภาวะเกิดขึ้น ความชำนาญที่เป็นสภาวะตรงนี้ คือลักษณะของภพ คือลักษณะของ “ญาณ” หมายถึง “ความรู้” เป็นความรู้ที่เกิดจากความชำนาญ ถ้านำมาทำให้เป็นไปเพื่อความคลายกำหนัด ความหน่ายทุกข์ เป็นความรู้ยิ่งความรู้พร้อม เพื่อนิพพาน จะเป็นเรื่องที่ดีมากๆ

 

พระสูตร / เรื่องราวที่เกี่ยวข้อง

"สัญญาทำให้เป็นญาณ" ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 23/05/2559

“จากฌานพัฒนาสู่ญาณ” ออกอากาศทาง FM92.5 เมื่อวันที่ 12/01/2559