เกิดดับเมื่อเห็นด้วยปัญญาจะปล่อยวางได้

HIGHLIGHTS:

  • นามรูปมีในทุกสรรพสิ่ง
  • การเห็นการเกิดการดับมี ๓ จังหวะ ๓ ระดับ
  • การเห็นนี้ต้องเห็นด้วยปัญญา
  • จิตที่เป็นบริกรรมจะเห็นได้
  • เห็นว่า “สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งหมดล้วนมีความดับไปเป็นธรรมดา”

บทคัดย่อ

 

“นามรูปคือทุกสรรพสิ่ง ให้เห็นนามรูปว่า เป็นสิ่งที่อาศัยเหตุปัจจัยเกิดขึ้น เราจะเห็นได้ไง จิตของเราต้องนุ่มนวล ต้องมีปัญญา ความเห็นตรงนี้เกิดขึ้นที่ไหน เกิดขึ้นที่จิต นามรูปมีการเกิดดับเป็นธรรมดาของมันอยู่แล้ว เราไม่เห็น เพราะถูกจิตหลอก อวิชชาคลุมไว้ ตัณหารัดรึงให้มันเหนียว จะทำไงให้เห็น จิตต้องมีศีล สมาธิ ปัญญา พอจิตเริ่มมีสติ จะเริ่มแยกออก พอเริ่มแยกออก จากเดิมเห็นแช่ จะเริ่มเห็นว่า มันมีเกิด มันมีตั้งอยู่ มันมีดับ จิตเริ่มฉลาด ฝึกทำให้ดีจิตมีความละเอียด จะเริ่มเห็นเกิดดับ เห็นธรรมชาตินี้ในนามรูป เห็นด้วยปัญญาว่า “อ๋อ มันเป็นของเกิดขึ้นดับไป เป็นธรรมดาของมันอย่างนี้ เห็นด้วยปัญญา”

 

Q: เกิดดับในนามรูป เห็นอย่างไร

 

A: มีในหลายพระสูตรที่กล่าวถึงเช่น ปฏิจจสมุปปบาท นามรูปมีในทุกสรรพสิ่ง รูปคือมหาภูตธาตุทั้ง ๔ นามคือสัญญา เวทนา วิตก ผัสสะ มนสิการ พวกนี้ ความเห็นที่ว่านามรูปเป้นของที่เกิดขึ้นได้เป็นของดับไปได้ อันนี้เป็นสัมมาทิฏฐิ

 

ถ้าเราเห็นเกิดดับในนามรูปจะเป็นพระอรหันต์หมายความว่าอย่างไร

 

การเกิดดับมี ๓ จังหวะ

  • ในบุคคลที่ยังไม่ฝึกปฏิบัติจะเห็นแต่ตั้งอยู่ แช่อยู่อย่างนั้นทั้งความรู้สึกสุขและทุกข์
  • พอเริ่มปฏิบัติจะเห็น ๓ จังหวะ เห็นเกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไป ทุกสิ่งมีเหตุปัจจัยจึงเกิดขึ้น
  • จิตเริ่มฉลาดละเอียดนุ่มมากขึ้น จะเห็นเกิดและดับจังหวะเดียว จะเกิดปัญญาเห็นว่า "ธรรมทั้งหลายเป็นของเกิดขึ้น ดับไปเป็นธรรมดา"

การเห็นเกิดดับจังหวะเดียว ต้องเป็นการเห็นด้วยปัญญาจึงจะปล่อยวางได้ เห็นด้วยปัญญาว่า

 

“สิ่งใดสิ่งหนึ่งมีความเกิดขึ้นเป็นธรรมดา สิ่งนั้นทั้งหมดมีความดับไปเป็นธรรมดา”

 

เป็นอนัตตา เมื่อเห็นด้วยปัญญาอย่างนี้ จิตจะหน่าย พอหน่ายจะคลายกำหนัด คลายกำหนัดจะปล่อยวางได้ พอวางแล้ววางเลย จึงเป็นพระอรหันต์ ไม่กลับกำเริบ จิตที่จะมาถึงตรงนี้ได้ต้องมีบริกรรม คือมีความนุ่ม เหมือนการนวดดินของนายช่างหม้อ หรือทองที่ลนไฟจนนิ่มของนายช่างทอง ทำจิตให้เป็นบริกรรม ตามกระบวนการ ศีล สมาธิ ปัญญา แล้วเราจะมีปัญญาเห็นได้ เห็นด้วยปัญญาชัดเจน อวิชชาถูกทำลาย อาสวะเกิดขึ้นไม่ได้ การกลับกำเริบไม่มี

 

เห็นเกิดดับต้องเห็นด้วยปัญญา ไม่ใช่เห็นแค่เกิดดับ

พระสูตร / เรื่องราวที่เกี่ยวข้อง

ฟังเพิ่มเติมเรื่อง "ล้างทอง ล้างแล้วล้างอีกๆ ล้างจนหมด" ออกอากาศทาง FM106 เมื่อวันที่ 6 ม.ค. 59