ธรรมสากัจฉา-ขันธ์ทั้งห้าคืออะไร

“รูปคือสิ่งที่แตกสลายได้ อุปมาดั่งฟองน้ำ  เวทนาคือกิริยาที่รู้สึกได้ อุปมาดั่งต่อมน้ำ  สัญญาคือกิริยาที่หมายรู้ได้ อุปมาดั่งพยับแดด  สังขารคือกิริยาที่ปรุงแต่งได้ อุปมาดั่งแก่นของต้นกล้วย  วิญญานคือกิริยาที่รู้แจ้งได้ อุปมาดั่งนักมายากล”

Q: พระพุทธองค์กำหนดขันธ์ห้าไว้อย่างไรและความหมายในแต่ละขันธ์

A: ขันธ์แปลว่ากองหรือกลุ่มก้อน แบ่งเป็น 5 กลุ่มคือ รูป เวทนา สัญญา สังขาร และวิญญาณ ขันธ์ทั้งห้าปรากฎในกัณฑ์เทศน์กัณฑ์แรกคือ ในธัมมจักรกัปปวัตนสูตร ที่กล่าวว่า “...กล่าวโดยย่อขันธ์ทั้ง 5 คือตัวทุกข์” ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น เพราะขันธ์ห้ามันไม่เที่ยง ขันธ์ห้าเราต้องรอบรู้ไม่ใช่ละ พระพุทธเจ้าใช้คำว่า “ปริญญายะ”

“ถ้าจะละคือละตัณหา แต่ขันธ์ห้าไม่เรียกละ แต่เรียกพ้น พ้นกับละไม่เหมือนกัน ละคือปหานะ คือขว้างทิ้ง ไม่ถือเอา แต่ขันธ์ห้าเราไม่ได้ทำกับมันอย่างนั้น สิ่งที่เราทำเหมือนขว้างทิ้งคือตัณหา พอละตัณหา ขว้างทิ้งเจ้าตัณหาไปเราจะพ้นจากขันธ์ห้า เช่น ประตูห้องล๊อคอยู่ ไม่ได้เอาขวานมาทำลายประตู คุณแค่เอากุญแจมา เพื่อเปิดประตูเข้าไป”

ก่อนหน้า
ถัดไป