สากัจฉาธรรม - อริยมรรคมีองค์แปดโดยละเอียด ตอนที่ ๑

สัมมาทิฏฐิ คือ ความเข้าใจในเรื่องหลักคำสอนที่ถูกต้อง คือความเห็นที่ถูกต้อง มันก็จะก่อให้เกิดผลเป็นความคิดคือสังกัปปะที่ดีงาม เป็นคำพูดคือวาจาที่ดีงามถูกต้องเป็นสัมมาวาจา ความเข้าใจที่ถูกต้องสัมมาทิฏฐิก็จะทำให้เกิดการกระทำทางกายที่ถูกต้องออกมา การกระทำที่ถูกต้องนั้นก็คือสัมมากัมมันตะ คือมีการพูด คิด ทำอย่างถูกต้อง ในข้อที่ห้าคือการดำเนินชีวิตอย่างถูกต้องโดยมาจากเรื่องของความเข้าใจความเห็นคือสัมมาทิฏฐิที่ดีนั่นเอง

อริยสัจสี่ คือ เรื่องของทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค

  • ทุกข์ หมายถึง ความทุกข์ทั้งสิ้น คือขันธ์ห้า ทุกข์ หมายถึง ทุกขลักษณะ ควรรอบรู้
  • สมุทัย คือ เหตุเกิดทุกข์ คือตัณหา ต้องละ ละตัณหาได้จะพ้นทุกข์
  • นิโรธ คือ ความดับไม่เหลือของทุกข์ จะดับทุกข์ได้ก็ต้องดับตัณหา
  • มรรค คือ ทางให้ถึงความดับทุกข์ สำคัญที่สุดในอริยสัจสี่

มรรคแปลว่าทาง ทางที่ประกอบด้วยองค์ประกอบอันประเสริฐ ๘ อย่าง คือ

๑. สัมมาทิฏฐิ ความเห็นชอบหรือแปลว่า ความเข้าใจ มีความลึกมากกว่าความเห็น พอมีความเข้าใจที่ถูกต้องแล้วความเห็นที่ถูกต้องจะตามมา เป็นเหตุผลกันมา
๒. สัมมาสังกัปปะ ความคิดชอบ
๓. สัมมาวาจา การกระทำทางกายที่ดีงาม ไม่พูดคำหยาบ ยุยง ไม่โกหก ไม่ล้อเลียนเพ้อเจ้อ
๔. สัมมากัมมันตะ การงานชอบ การกระทำทางกายที่ดีงาม
๕. สัมมาอาชีวะ หมายถึงการดำเนินชีวิต การครองตนในทางฆราวาส ไม่ใช่การงานอาชีพ

(องค์ประกอบอีก ๓ อย่างที่เหลือ ดูเพิ่มเติมได้ใน สากัจฉาธรรม-มรรคมีองค์แปด ตอนที่ ๒ (31/01/2559)