จาก“ฌาน” พัฒนาสู่ “ญาณ"

“ฌาน” แปลว่า “การเพ่ง” หรือว่าการเอาใจจดจ่อในการควบคุมอย่างหนึ่ง ที่ไม่ใช่เป็นการบังคับ

เวลาที่เรามีการควบคุมเป็นฌาน พยายามที่จะทำจิตที่เป็นอารมณ์อันเดียวเกิดขึ้น การทำตรงนี้ทำไปทำไป มันจะมีความชำนาญนี่ มีความที่เป็นสภาวะเกิดขึ้น ความชำนาญที่เป็นสภาวะตรงนี้ คือลักษณะของ “ภพ” คือลักษณะของ “ญาณ” ญาณหมายถึง “ความรู้” ความรู้ที่เกิดจากความชำนาญ ถ้าเอาความรู้คือญาณมาให้เพื่อเป็นไปเพื่อความคลายกำหนัดความหน่ายทุกข์ ความรู้ยิ่งความรู้พร้อมเพื่อนิพพานจะเป็นเรื่องที่ดีมากๆ