“จิต”เหมือน “ลิง” (ลิงโง่ กับ ลิงฉลาด)

“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เปรียบเหมือน วานร เมื่อเที่ยวไปอยู่ในป่าใหญ่ ย่อมจับกิ่งไม้ปล่อยกิ่งนั้น จับกิ่งอื่น ปล่อยกิ่งที่จับเดิมเหนี่ยวกิ่งอื่น เช่นนี้เรื่อยๆไปข้อนี้ฉันใด ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สิ่งที่เรียกกันว่า “จิต” ก็ดี ว่า มโน ก็ดีว่า “วิญญาณ” ก็ดีนั้น ดวงอื่นเกิดขึ้น ดวงอื่นดับไปตลอดวัน ตลอดคืน.”

จิตมีหน้าที่ไปรับรู้อารมณ์ต่างๆ ลักษณะที่มันเที่ยวไปเกาะเกี่ยวตรงนั้นตรงนี้เนี่ย พระพุทธเจ้าได้เปรียบเทียบไว้เหมือนกับลิง จิตเนี่ยมันเหมือนกับลิง ลิงที่เที่ยวโหนตัวไปมา ตามกิ่งไม้ต่างๆ ลิงมันไม่อยู่นิ่ง มันชอบวิ่งไปมา ไปเกาะอารมณ์นั้นดีมันก็ดีอยู่หรอก มันไปเกาะอารมณ์ที่มันไม่ดี มันก็จะไม่ดี ไปคิดเรื่องที่ไม่ต้องการคิด คิดเรื่องที่มันจะปวดหัว หรือเรื่องที่ต้องการคิดมันคิดไม่ออก จิตที่มันเหมือนลิงมันเป็นอย่างนี้ มันจับไม่ได้ ลิงที่สั่งไม่ได้มันเหมือนกับลิงโง่ ลิงที่สั่งได้ รู้จักเอาตัวรอด ก็เป็นลิงฉลาด ลิงโง่บางทีมันไปเกาะในที่ๆมันไม่ดี มันก็จะเป็นทุกข์มากขึ้น ลิงฉลาดมันยังรู้จักไปที่ๆมันดี มันก็อาจจะเอาตัวรอดได้ พระพุทธเจ้าได้เคยเปรียบเทียบ ถึงลิงสองประเภท ลิงโง่กับลิงฉลาด ลิงฉลาดก็ไม่ติดกับดักนายพรานล่ะ ลิงโง่เสร็จนายพรานแน่นอน